Category: <span>ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ</span>

Τα συναισθήματα αποτελούν τη βασική κινητήρια δύναμη για τη ζωή του ανθρώπου. Θετικά ή αρνητικά έρχονται και φεύγουν και εναλλάσσονται συνεχώς στη ζωή μας σαν κύματα που βγαίνουν από τη θάλασσα… Συνήθως τα θετικά κύματα είμαστε όλοι πιο έτοιμοι να τα αποδεχτούμε  και να τα αναγνωρίσουμε στη ζωή μας… Όμως, και τα πιο δύσκολα συναισθήματα χρειάζονται, και πρέπει να τα αφήνουμε κι εκείνα να μας “βρέχουν” καθώς βγαίνουν από τη θάλασσα, γιατί στην πραγματικότητα χωρίς αυτά δεν θα μαθαίναμε, δεν θα εξελισσόμασταν, δεν θα υπήρχε πραγματική ζωή…

«Συναισθηματική νοημοσύνη» ονομάζεται η ικανότητα που έχει το άτομο να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, να κατανοεί τους λόγους που τα βιώνει και υπό ποιες συνθήκες εκδηλώνονται, να τα διαχειρίζεται, να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των προβλημάτων, καθώς και να αναγνωρίζει και να κατανοεί την εκδήλωση των συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων.

Ο τρόπος έκφρασης συναισθημάτων είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη λεκτική επικοινωνία. Ωστόσο, η έκφραση των συναισθημάτων μας δεν είναι και ό,τι το πιο απλό, ιδιαίτερα αυτών που μας προκαλούν ενοχή, ντροπή ή θυμό. Κατά τη σύγχρονη εποχή παρατηρείται μια διστακτικότητα ως προς την έκφραση και την αποδοχή των συναισθημάτων. Στην εποχή της τεχνολογίας και της ευρείας χρήσης των κοινωνικών ιστοτόπων φαίνεται ότι οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να εκφράζονται πίσω από μια ασφαλή οθόνη, παρά να έρχονται σε κατά πρόσωπο αντιμετώπιση των ατόμων με τα οποία αλληλεπιδρούν. Αυτό παρατηρείται να συμβαίνει τόσο με τα θετικά συναισθήματα όσο και με τα δυσάρεστα.

Πρόκειται για φυσιολογική ή για παθολογική χρήση του διαδικτύου? Το διαδίκτυο από μόνο του δεν είναι εθιστικό, αλλά κάποιες διαδικτυακές εφαρμογές παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της παθολογικής χρήσης του. Όσο πιο διαδραστική η εφαρμογή τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος εθισμού (για παράδειγμα τα on line παιχνίδια αλλά και οι κοινωνικοί ιστοτόποι αλληλεπίδρασης). Κατά συνέπεια, φαίνεται ότι η ικανοποίηση ανεκπλήρωτων κοινωνικών αναγκών της πραγματικής ζωής μέσω εικονικών επαφών με on line σχέσεις, αποτελεί σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης και ανατροφοδότησης για όλο και μεγαλύτερη χρήση του συγκεκριμένου τρόπου επικοινωνίας. Από την άλλη μεριά, τα παραπάνω δεν θα πρέπει να οδηγήσουν εσφαλμένα στην παραγνώριση της σημαντικής συμβολής του διαδικτύου στη μετάδοση και αναπαραγωγή γνώσεων σε πολλούς διαφορετικούς τομείς της επιστήμης.

Καταλήγοντας, δημιουργούνται τα ακόλουθα ερωτήματα… Ποιες είναι οι συμπεριφορές που εκλύουν αυτή τη διαχείριση των συναισθημάτων μέσω της έκφρασής τους πίσω από έναν υπολογιστή?

Παθητικότητα?

Αναβλητικότητα?

Μειωμένη αυτοεκτίμηση?

Μη αποδοχή της ύπαρξης του συναισθήματος από τον ίδιο τον εαυτό?

Αίσθημα ντροπής?

Φόβος απόρριψης?

Φόβος εγκατάλειψης?

Μοναξιά?

Αίσθημα αδυναμίας αποτελεσματικότητας στις διαπροσωπικές σχέσεις?

Ο καθένας θα μπορούσε να απαντήσει μόνο για τον εαυτό του βασισμένος στις ατομικές βαθύτερες πεποιθήσεις του και να αξιολογήσει αντίστοιχα τις συμπεριφορές στις οποίες προβαίνει.

Τα συναισθήματα αποτελούν τη βασική κινητήρια δύναμη για τη ζωή του ανθρώπου. Θετικά ή αρνητικά έρχονται και φεύγουν και εναλλάσονται συνεχώς στη ζωή μας σαν κύματα που βγαίνουν από τη θάλασσα… Συνήθως τα θετικά κύματα είμαστε όλοι πιο έτοιμοι να τα αποδεχτούμε  και να τα αναγνωρίσουμε στη ζωή μας… Όμως, και τα πιο δύσκολα συναισθήματα χρειάζονται, και πρέπει να τα αφήνουμε κι εκείνα να μας “βρέχουν” καθώς βγαίνουν από τη θάλασσα, γιατί στην πραγματικότητα χωρίς αυτά δεν θα μαθαίναμε, δεν θα εξελισσόμασταν, δεν θα υπήρχε πραγματική ζωή…
Τα συναισθήματα μπορούν να διαχωριστούν σε πρωταρχικά – βασικά και σε δευτερογενή – αυτά δηλαδή που προκύπτουν από τα πρωταρχικά…

“Αν συναντήσεις κάποιον που προσπαθεί να πνίξει τις στεναχώριες του, πες του πως αυτές ξέρουν καλό κολύμπι…”

Εξάλλου:
“Οι απογοητεύσεις στη ζωή είναι όπως τα “σαμάρια” στο οδόστρωμα: πρέπει να τα υπερπηδήσεις για να ευχαριστηθείς το υπόλοιπο ταξίδι της ζωής…”

Εσύ πώς νιώθεις σήμερα???

15 Χρόνιοι Ψυχικά Πάσχοντες ρωτήθηκαν το τι μπορεί να σημαίνει για εκείνους το συναίσθημα της χαράς και οι απαντήσεις τους ήταν οι ακόλουθες:

“επιτυχία”

“ξεκούραση”

“ευθυμία”

“αγαλλίαση”

“ξεκούραση”

“γέννα”

¨μητρότητα”

“μεγάλωμα παιδιού”

“εγγόνια”

“κέρδος”

“χρήματα”

“οικογένεια”

“τραγουδι”

“ζεύγος”

“εκδρομές”

“παιχνίδι”

“χορός”

“φίλοι”

“αντάμωμα”

“μουσική”

“χάδια”

“φιλιά”

“ταξίδια”

“υγεία”

“τσιγάρο”

“κρασί”

“γέλιο”

“νίκη”

Η χαρά ως συναισθηματική κατάσταση συγκαταλέγεται ανάμεσα στα θετικά συναισθήματα. Τη βιώνουμε σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις όπως για παράδειγμα όταν αποκτάμε κάτι που επιθυμούμε, όταν γινόμαστε αποδεκτοί από τους άλλους, όταν βρισκόμαστε σε επαφή με ανθρώπους που μας αγαπούν, όταν κάνουμε πράγματα που συνοδεύονται από ευχάριστες αναμνήσεις, όταν ανήκουμε σε ομάδες ανθρώπων που μας αποδέχονται, όταν λαμβάνουμε προσοχή και φροντίδα, όταν καταλαβαίνουμε ότι μας εκτιμούν και μας σέβονται, όταν πετύχουμε τους στόχους μας, όταν κερδίσει η ομάδα που υποστηρίζουμε σε κάποιο άθλημα, όταν η πραγματικότητα ξεπερνά τις προσδοκίες μας, όταν νιώθουμε ικανοί, όταν αποκτούμε κάτι για το οποίο έχουμε δουλέψει σκληρά, όταν μας κάνουν κάποια έκπληξη, όταν βρίσκουμε δουλειά, όταν εξελισσόμαστε σε αυτήν, και για πολλούς άλλους λόγους που μπορεί να σκεφτεί ο καθένας.

Η εξωλεκτική μας συμπεριφορά όταν βιώνουμε αυτό το συναίσθημα μας κάνει να χαμογελάμε χωρίς να το συνειδητοποιούμε μερικές φορές, το πρόσωπό μας λάμπει, μοιραζόμαστε το συναίσθημα αυτό πιο εύκολα με άλλους ανθρώπους, προσφέρουμε την αγκαλιά πιο εύκολα, μιλάμε με θετικό τρόπο, νιώθουμε γεμάτοι ενέργεια, η αυτοπεποίθηση είναι ανεβασμένη, η σκέψη γίνεται αισιόδοξη, υπάρχει μια τάση να μιλάμε περισσότερο και με ενθουσιώδη τόνο φωνής.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να παίρνουμε και να δίνουμε χαρά σε κάθε έστω και μικρή περίσταση που μας δίνεται η ευκαιρία, ακόμα κι αν κάποια περίοδος της ζωής μας χαρακτηρίζεται από δυσκολίες. Ακόμα και τότε καλό είναι να εφευρίσκουμε πηγές χαράς οι οποίες προέρχονται από μικρά πράγματα της καθημερινότητας γύρω μας και μπορούν να μας προσφέρουν έστω και πρόσκαιρη ανακούφιση και αλλαγή διάθεσης.

Ο φόβος συνιστά ένα από τα βασικά – πρωταρχικά συναισθήματα του ανθρώπου και συγκαταλέγεται στα δυσάρεστα. Πρόκειται για τη συναισθηματική αντίδραση του ανθρώπου όταν έρχεται αντιμέτωπος με κάτι που εκλαμβάνει ως άγνωστο ή επικίνδυνο πραγματικό ή πλασματικό.

Ο σκοπός της ύπαρξης του φόβου ως συναίσθημα είναι η διατήρηση του ανθρώπινου οργανισμού σε ετοιμότητα προκειμένου να προστατευθεί και να προφυλαχθεί από αυτό που εκλαμβάνει ως απειλητικό. Μέσω του φόβου ενεργοποιείται η κατάσταση άγχους του ατόμου προκειμένου να καταφέρει είτε να τραπεί σε φυγή, είτε να παγώσει απέναντι στο φοβογόνο ερέθισμα είτε να παλέψει για να το αντιμετωπίσει. Κατά συνέπεια, η χρησιμότητα του συναισθήματος αυτού είναι εμφανής αφού κρίνεται απαραίτητο συχνά για την επιβίωσή μας, για τον έλεγχο των πράξεών μας αλλά και για τη γενικότερη συνειδητοποίηση των κινδύνων.

Ο φόβος διαφέρει ως συναισθηματική κατάσταση από το άγχος. Συγκεκριμένα, το άγχος περιγράφεται ως το συναίσθημα που θέτει τον οργανισμό του ανθρώπου σε ετοιμότητα για αντίδραση σε ο,τιδήποτε εκλαμβάνεται ως απειλή. Ο φόβος από την άλλη μεριά, απευθύνεται κατά βάση σε πραγματική απειλή με υπαρκτό εξωτερικό ερέθισμα απέναντι στον άνθρωπο, που μπορεί να προκύψει και από τις σκέψεις που κάνει το άτομο σχετικά με μια κατάσταση, και εκλείει το συναίσθημα του άγχους για να τεθεί ο οργανισμός σε κατάσταση ετοιμότητας προς αντιμετώπιση.

Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη φόβου. Για παράδειγμα μπορεί να αναφέρεται σε συγκεκριμένη κατάσταση (π.χ. φόβος για το σκοτάδι) αλλά και σε γενικευμένη κατάσταση (π.χ. φόβος απόρριψης). Η ένταση με την οποία βιώνεται αυτό το συναίσθημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν το άτομο καταφέρνει να επιβάλλει τη λογική ώστε να τον ελέγξει ή να τον σταματήσει. Για το λόγο αυτό κρίνεται σημαντικό να προσπαθούμε να μην αφήνουμε τον εαυτό μας να δρα παρορμητικά γεννόμενο έρμαιο του φόβου και ένα μαζί του, αλλά να προσπαθούμε να ελέγχουμε τη λογική μας ρωτώντας: “είναι μια σκέψη που περνάει από το μυαλό μου ή μια πραγματική κατάσταση που συμβαίνει και οφείλω να αντιμετωπίσω τώρα?”.

“Ο φόβος δεν έχει καμία ιδιαίτερη δύναμη εκτός αν τον δυναμώσεις υποκύπτωντας σε αυτόν” (Les Brown)

“Τίποτε στη ζωή δεν είναι για να το φοβόμαστε, αλλά για να το κατανοήσουμε” (Μαρία Κιουρί)

“Κάνε πάντα αυτό που φοβάσαι να κάνεις” (Ralph Waldo Emerson)

Η ντροπή συνιστά ένα από τα πρωταρχικά – βασικά συναισθήματα του ανθρώπου, το οποίο συγκαταλέγεται στα δυσάρεστα και συνδέεται με τη συστολή και την αμηχανία που νιώθει το άτομο σε διάφορες κοινωνικές κατάστασεις. Η αμηχανία αυτή μπορεί να βασίζεται είτε σε καταστάσεις ρεαλιστικές (π.χ. “με έπιασαν να κάνω κάτι απαγορευμένο”) είτε με καταστάσεις που το άτομο φαντάζεται ότι μπορεί να συμβούν (π.χ. “μήπως εκτεθώ”, “μήπως γίνω ρεζίλι”).

Κατά βάση η βίωση αυτής της συναισθηματικής κατάστασης συνδέεται με την αίσθηση του ατόμου ότι μπορεί να απειληθεί με απόρριψη από τους άλλους ή να ταπεινωθεί μπροστά σε άλλους.

Η μη αποδοχή του ίδιου μας του εαυτού σε κάποια κομμάτια μπορεί να μας κάνει να ντρεπόμαστε για κάποια σημεία της εξωτερικής μας εμφάνισης ή για κάποια σημεία της συμπεριφοράς μας.

Παρόλα αυτά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στη λειτουργική της μορφή η ντροπή χρειάζεται στη ζωή και την εξέλιξη του ανθρώπου γιατί μας βοηθάει να αντιμετωπίζουμε με πιο αργά βήματα διάφορες καταστάσεις και έτσι να ανλαμβάνουμε το θάρρος των πράξεών μας σταματώντας ή διακόπτωντας τις φοβίες μας.

Τα σωματικά συμπτώματα της ντροπής περιλαμβάνουν: κοκκίνισμα, τρέμουλο, ιδρώτα, ταχυπαλμία, διάρροιες, μυϊκή ένταση.

“Υπάρχει ομορφιά και μέσα στην ντροπή ακόμα“  Ντοστογιέφσκι

“Η ντροπή είναι της ομορφιάς το κάστρο“  Μένανδρος

Η ζήλια συγκαταλέγεται στα δευτερογενή συναισθήματα προερχόμενο από τα βασικά – πρωτογενή. Πρόκειται για δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση η οποία μπορεί να απότελεί είτε φυσιολογική απόρροια αγάπης (στη λειτουργική της μορφή) είτε δείγμα ανασφάλειας και αδυναμίας (στη μη λειτουργική της μορφή).

Μπορεί να αφορά οποιουδήποτε είδους ανθρώπινη σχέση:
φιλική / αδερφική / συζυγική / γονεϊκή

Βιώνεται όταν κάποιος άλλος επιτυγχάνει κάτι αξιόλογο που θα θέλαμε να μπορούσαμε να πετύχουμε κι εμείς, αλλά και όταν επιθυμούμε κάτι που έχει κάποιος άλλος κι η επιθυμία αυτή μας δημιουργεί το αίσθημα της λύπης ή του φθόνου. Στις ερωτικές σχέσεις η ζήλια εμφανίζεται πιο συχνά όταν αυτές γίνονται εξαρτητικές, οπότε η αγάπη και η κατανόηση μετατρέπονται σε έντονη ζηλοτυπία.

Ο μη λειτουργικός τρόπος έκφρασης αυτού του συναισθήματος είναι η παθολογική ζήλια. Κατά την περίπτωση αυτή το άτομο παρουσιάζει απώλεια ελέγχου του δικού του συναισθήματος, και παράλληλα εκφράζει συνεχή έλεγχο των συμπεριφορών του άλλου ατόμου. Έχοντας την αίσθηση ότι η σχέση του είναι εύθραυστη το άτομο διακατέχεται από φόβο εγκατάλειψης, μοναξιάς και απόρριψης. Αυτή η συμπεριφορά συνήθως χαρακτηρίζεται ως αυτοκαταστροφική, και συνδέεται με την έντονα αρνητική αυτοεικόνα και τη συνεχή αρνητική αυτοκριτική του ατόμου που βιώνει τη ζήλια. Έτσι, λοιπόν, τότε χρησιμοποιείται σαν μέτρο σύγκρισης και επιβεβαίωσης της αξίας του πόσο ή όχι αγαπιέται κανείς από τους ανθρώπους γύρω του, και συνεπώς πρόκειται για μια συνεχή αναζήτηση της αποδοχής με ακραίους τρόπους.

Είναι εντυπωσιακό ότι τα άτομα που ζηλεύουν συνήθως είναι εμφανήσιμα, μορφωμένα, χαρισματικά, ικανά σε πολλούς τομείς, αλλά έχουν πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοεικόνα, οπότε δεν μπορούν να εκτιμήσουν τις δυνατότητές τους σύμφωνα με τα κριτήρια των άλλων.

Ανάμεσα στα αίτια για την εμφάνιση αυτής της συναισθηματικής κατάστασης συγκαταλέγονται τα ελλείμματα στη γονεϊκή αγάπη, την εμπιστοσύνη και την αποδοχή από τους σημαντικούς άλλους στη ζωή του ατόμου.

“Η ζήλια γεννιέται πάντα μαζί με την αγάπη, μα δεν πεθαίνει πάντοτε μαζί της” (Λα Ροσφουκώ)

“Τη ζηλοτυπία τρέφουν οι αμφιβολίες και είτε μετατρέπεται σε μανία είτε σταματάει όταν η αμφιβολία γίνει βεβαιότητα” (Λα Ροσφουκώ)

“Πίσω από τις μεγαλύτερες αδυναμίες μας, κρύβονται οι μεγαλύτερες δυνατότητές μας. Οι φόβοι και οι ανασφάλειες είναι κίνητρα τόλμης και δύναμης“.

Η ανασφάλεια αποτελεί ένα δευτερογενές αρνητικό συναίσθημα που εκπορεύεται από τα πρωταρχικά. Συνιστά την αιτία αλλά και το αποτέλεσμα ενός συναισθήματος αδυναμίας και δυσπιστίας.Αίτιο για την εμφάνισή της μπορεί να είναι τόσο η ύπαρξη ενός υπερπροστατευτικού περιβάλλοντος όσο και η ανυπαρξία υποστηρικτικού περιβάλλοντος. Υπό τις συνθήκες αυτές το άτομο παρουσιάζει μειωμένη αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση και αναζητά από όσους το περιβάλλουν περισσότερες διαβεβαιώσεις. Η δυσπιστία που το διακατέχει απέναντι στον καθένα τον κάνει να αποκτά μια στάση αμυντική απέναντι στις διάφορες καταστάσεις που σε συνδυασμό με το αίσθημα της ανασφάλειας συχνά οδηγεί σε τάσεις φυγής του ατόμου. Κατά την περίοδο αυτή η ανασφάλεια υπερνικά τη λογική και γίνεται μια δράση παρορμητική που κινητοποιείται από το φόβο απόρριψης.

Οι συμπεριφορές ανασφάλειας στην προσωπικότητα ενός ατόμου εκδηλώνονται με δύο συνήθως είδη συμπεριφοράς:

• Παθητική Συμπεριφορά: Το άτομο αποφεύγει να συγκρούεται ανοιχτά μπροστά σε κόσμο, έχει νευρικότητα και άγχος. Το άγχος εκδηλώνεται με εξωλεκτική συμπεριφορά: αϋπνίες, πονοκέφαλοι, τρίξιμο δοντιών, φάγωμα νυχιών, υπερκινητικότητα, νευρικό γέλιο.
• Επιθετική Συμπεριφορά: Το άτομο προσπαθεί να επιβληθεί στους άλλους, να τους αναγκάσει να υποταχθούν σε αυτόν, και υιοθετεί τη σκέψη ότι “η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση”. Όλα αυτά φαίνονται στη συμπεριφορά του όταν: μιλάει δυνατά και έντονα, διακόπτει τη ροή του λόγου των άλλων, δυσκολεύεται να ελέγξει το χρόνο όταν μιλάει, και χρησιμοποιεί χειρονομίες που δείχνουν περιφρόνηση.

Η ανασφάλεια χαρακτηρίζεται συνήθως ως γυναικείο συναίσθημα, κυρίως επειδή η ψυχολογική συναισθηματική κατάσταση μιας γυναίκας χαρακτηρίζεται ως πιο εύθραυστη. Παρόλα αυτά, στη σύγχρονη εποχή του ανταγωνισμού και της ρευστότητας των καταστάσεων, η ανασφάλεια φαίνεται να αποτελεί αρκετά συχνά και χαρακτηριστικό της προσωπικότητας των αντρών.

Η αγωνία είναι μια συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου την οποία βιώνει για κάτι που αναμένεται να συμβεί στο εγγύς παρόν ή στο μέλλον και τον αφορά. Εκφράζεται μέσω της λαχτάρας, του άγχους, της ψυχικής έντασης, της ταχυκαρδίας, του νοιαξίματος, της αναμονής, της ελπίδας, της υπομονής, και δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με το φόβο.

Στη δυσλειτουργική της μορφή (δηλαδή όταν τη βιώνουμε σε αρκετά υψηλή ένταση για μεγάλο χρονικό διάστημα όπου παράλληλα συνοδεύεται από αρνητικές / αγχώδεις σκέψεις), έχει την τάση να ακινητοποιεί το άτομο και να το εξουθενώνει, ή στο άλλο άκρο της να του δίνει το κίνητρο να δράσει παρορμητικά – αυτοκαταστροφικά. Από την άλλη μεριά, στη λειτουργική της μορφή η αγωνία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της αγάπης και του νοιαξίματος και να εκφράζεται μέσω της σκέψης για αυτό που πρόκειται να συμβεί.

Συχνά η αγωνία συνοδεύεται από μια αίσθηση δυσκολίας παραδοχής της ύπαρξής της από το άτομο γιατί θεωρείται δυσάρεστο συναίσθημα. Ως τέτοιο, έχει τη δύναμη να οδηγήσει τα άτομα που δεν αντέχουν να το βιώνουν στο να γίνουν ένα με το συναίσθημα αφήνοντάς το να τους παρασύρει και δρώντας έτσι αυτοκαταστροφικά.  Ωστόσο, όφείλουμε πάντα να έχουμε κατά νου, ότι όπως και κάθε άλλο συναίσθημα, ουσιαστικά μας πληροφορεί για την κατάσταση της ψυχικής μας υγείας ανάλογα με την εκάστοτε στιγμή που θα αποφασίσουμε να την παρατηρήσουμε.

Η στεναχώρια είναι ένα ακόμα πρωταρχικό – βασικό συναίσθημα του ανθρώπου το οποίο εξυπηρετεί με την υπαρξή του την καλύτερη και πιο πλήρη συναισθηματική έκφραση όλων μας.

Ως συναίσθημα συγκαταλέγεται στα δυσάρεστα, και  ως εκ τούτου πολλοί άνθρωποι επιλέγουν να προσπαθούν να το διώξουν από τη ζωή τους είτε γιατί δεν τους αρέσει να νιώθουν έτσι είτε γιατί δεν αντέχουν να νιώθουν έτσι. Ωστόσο, τα αρνητικά συναισθήματα θεωρούνται πρόβλημα μόνο στις περιπτώσεις που δεν αποτελούν κατάλληλες αντιδράσεις στα περιβαλλοντικά ερεθίσματα, δηλαδή μόνο όταν προκαλούν παρορμητικές αντιδράσεις που καταλήγουν να είναι δυσλειτουργικές για τη ζωή του ατόμου.

Αντίθετα, μέσω της στεναχώριας δίνεται η δυνατότητα σε κάποιον να εκδηλώσει τη δυσαρέσκειά του με κάτι, τη λύπη του, να δικαιολογήσει την ανάγκη απομόνωσης ή την ανάγκη μοιράσματος εμπειριών με άλλους, να εκφράσει άλλου είδους επιθυμίες του, να βελτιώσει ήδη υπάρχουσες σχέσεις της ζωής του που τυχόν δεν τον ικανοποιούν. Επίσης, μέσω της βίωσης αυτού του συναισθήματος δίνεται η δυνατότητα στον καθένα να έρθει σε πιο κοντινή επαφή με τον εαυτό του, δίνεται η ευκαιρία να αποδεχτεί – αναγνωρίσει την ύπαρξη και της αρνητικής – δυσάρεστης πλευράς ορισμένων πραγμάτων, καθώς και η ευκαιρία να προσπαθήσει να ισορροπήσει τις επιθυμίες του και να διεκδικήσει αλλαγές που χρειάζεται στη ζωή του.

Όταν ρωτήθηκαν 15 χρόνιοι ψυχικά πάσχοντες να πουν τι σημαίνει για εκείνους η στεναχώρια, εκείνοι απάντησαν:

“σκέφτομαι αρνητικά”

“κλαίω”

“θλίψη”

“δεν έχω όρεξη για φαγητό”

“γίνομαι λαίμαργος”

“σφίγξιμο στην καρδιά”

“σφίγξιμο στο στήθος”

“δεν μιλάω”

“δυσαρέσκεια”

“αγωνία”

“κατάθλιψη”

“μελαγχολία”

“πονοκέφαλος”

“νεύρα”

“πένθος”

“βάσανα”

“λύπη”

“άγχος”

“δεν θέλω να κάνω πράγματα”

“αποσύρομαι”

“μοναξιά”

Το κοινωνικό στίγμα, η ντροπαλότητα, η κοινωνική φοβία, η ανάγκη αποδοχής και η ανάγκη του «ανήκειν» σε μια ομάδα / παρέα, οδηγούν τους περισσότερους από εμάς κατά διαστήματα να φοβόμαστε να είμαστε «διαφορετικοί». Φόβος να εκφράσει κανείς μια άποψη κόντρα στων υπολοίπων, φόβος διεκδίκησης των ατομικών μας ορίων ή των ατομικών μας επιθυμιών. Φόβος μήπως κάποιος κριθεί, φόβος μήπως κάποιον τον κοροιδέψουν.

Συνέπειες αυτού του φόβου μπορεί να είναι η παθητικότητα ως προς την τελική μας συμπεριφορά, η μειωμένη αυτοπεποίθηση, η εσωτερίκευση όλων των συναισθημάτων και η περικύκλωση του εαυτού μας με έναν «τοίχο» που δεν επιτρέπει εύκολα τη διαπερατότητά του. Έτσι, οι άνθρωποι συνάπτουν μειωμένες διαπροσωπικές σχέσεις, πιο επιφανειακές, αφού δεν μοιράζονται όσα σκέφτονται και όσα νιώθουν. Επιπλέον, σταματούν να διεκδικούν όσα θα ήθελαν. Αποτέλεσμα? Βίωμα αισθήματος μοναξιάς, ψυχικές διαταραχές συναισθηματικές ή αγχώδεις, διαταραχές διατροφής, παίρνουν τη θέση της εξωτερίκευσης όσων κρύβουμε μέσα μας στο βωμό του φόβου της διαφορετικότητας …

Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τον δικό μας δρόμο δεν μπορεί να τον περπατήσει άλλος για εμάς, παρά μόνο εμείς ως υπεύθυνοι του εαυτού μας… Οι υπόλοιποι μπορούν απλά να είναι συνοδηπόροι …