Category: <span>ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ</span>

Οι 4 Άξονες Θεραπείας για την Ψυχογενή Ανορεξία

Για την Ψυχογενή Ανορεξία, οι κατευθυντήριες οδηγίες υπογραμμίζουν τη σημασία μιας πολυδιάστατης προσέγγισης που περιλαμβάνει ιατρικές, διατροφικές, κοινωνικές και ψυχολογικές συνιστώσες (Treasure, Claudino, and Zucker 2010). Η διαχείριση και η θεραπεία της αποτελείται από τέσσερις άξονες.

Ο πρώτος άξονας περιλαμβάνει την προσπάθεια κατανόησης από τον ασθενή ότι χρειάζεται βοήθεια αλλά και τη διατήρηση του κινήτρου του στη συνέχεια. Ο συγκεκριμένος άξονας είναι ζωτικής σημασίας δεδομένης της απροθυμίας που παρουσιάζουν οι ασθενείς με ΨΑ για αλλαγή.

Ο δεύτερος άξονας έχει να κάνει με την αποκατάσταση του βάρους (σε εξω-νοσοκομειακή, ημερήσια ή ενδο-νοσοκομειακή βάση) ώστε να αντιμετωπιστεί ο υποσιτισμός, γεγονός που οδηγεί συνήθως από μόνος του σε βελτίωση της συνολικής κατάστασης του ασθενούς.

Ο τρίτος άξονας της διαχείρισης αφορά την αντιμετώπιση της υπερεκτίμησης του σχήματος και του βάρους των ασθενών, των διατροφικών τους συνηθειών και της γενικής ψυχοκοινωνικής τους λειτουργίας (Fairburn and Harrison 2003). Δεν υπάρχει ένας και μοναδικός τρόπος για την επίτευξη αυτού του στόχου. Καμία συγκεκριμένη ψυχολογική παρέμβαση δεν θεωρείται πιο αποτελεσματική για τη θεραπεία της ΨΑ. Παρ’ όλα αυτά, συγκεκριμένοι τύποι ψυχολογικών παρεμβάσεων μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικοί σε συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες (Fisher et al. 2019; Treasure et al. 2020). Για παράδειγμα, η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματική για τη μείωση των ποσοστών υποτροπής σε ενήλικες που έχουν ήδη επιτύχει την αποκατάσταση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τροποποιημένη ΓΣΘ για την Ψυχογενή Ανορεξία για τις πιο σοβαρές και ανθεκτικές περιπτώσεις ΨΑ, η οποία δίνει έμφαση στη βελτίωση της ποιότητας ζωής και όχι στην αποκατάσταση του βάρους, και η οικογενειακή θεραπεία (Family Therapy) για παιδιά και νέους με ΨΑ (Bulik et al. 2007; Fisher et al. 2019; Touyz et al. 2013; Treasure et al. 2020).

Τέλος, ο τέταρτος άξονας της διαχείρισης της ΨΑ περιλαμβάνει την χρήση υποχρεωτικής θεραπείας η οποία όμως αφορά μόνο λίγες περιπτώσεις (Fairburn and Harrison 2003).

Παράγοντες Κινδύνου Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας

Στους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη Διαταραχής Επεισοδιακής Υπερφαγίας συγκαταλέγονται:

  • ο υψηλός Δείκτης Μάζας Σώματος
  • η απώλεια ελέγχου της διατροφής
  • η χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • η έντονη ανησυχία για το σώμα
  • η εξιδανίκευση της λεπτότητας
  • τα αρνητικά σχόλια
  • η χαμηλή αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη
  • οι παιδικές εμπειρίες σεξουαλικής κακοποίησης και σωματικής παραμέλησης
  • η αρνητική αυτό-αξιολόγηση
  • η κατάθλιψη
  • τα έντονα προβλήματα συμπεριφοράς
  • τα μεγαλύτερα επίπεδα έκθεσης στη γονική κριτική
  • η υπο-εμπλοκή των γονέων
  • η γονική παραμέληση
  • η υπερπροστασία

(Jacobi et al. 2018)

Παράγοντες Κινδύνου για την Ψυχογενή Βουλιμία

Για την Ψυγογενή Βουλιμία ως παράγοντες κινδύνου έχουν αναφερθεί:

  • η δυσαρέσκεια για το σώμα
  • η ανησυχία για το βάρος και το σχήμα του σώματος
  • οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές
  • τα αρνητικά συναισθήματα
  • η καταθλιπτική διάθεση
  • η ψυχιατρική νοσηρότητα
  • η χαμηλή κοινωνική υποστήριξη
  • τα αρνητικά σχόλια από το περιβάλλον
  • η κοινωνική πίεση για να είναι κανείς λεπτός
  • τα αρνητικά γεγονότα ζωής
  • τραυματικές παιδικές εμπειρίες
  • διατροφικά προβλήματα στην πρώιμη παιδική ηλικία

(Jacobi et al. 2018)

Παράγοντες Κινδύνου Ανάπτυξης Ψυχογενούς Ανορεξίας

Για την ανάπτυξη Ψυχογενούς Ανορεξίας έχουν αναφερθεί ως Κύριοι Παράγοντες Κινδύνου:

  • η δυσαρέσκεια για το σώμα
  • τα αρνητικά συναισθήματα/καταθλιπτικά συμπτώματα και τα διατροφικά προβλήματα στην παιδική ηλικία
  • η πίεση του να είναι κανείς λεπτός
  • η εξιδανίκευση της λεπτότητας
  • ο χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος
  • η Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή
  • το αίσθημα των παιδιών ότι δεν αγαπιούνται αρκετά ή αγνοούνται από τη μητέρα ή τον πατέρα
  • η σωματική παραμέληση
  • η σεξουαλική κακοποίηση
  • η χαμηλή αυτοεκτίμηση

(Jacobi, Hütter, and Fittig 2018)

Η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας

Η Διαταραχή Επεισοδιακής Υπερφαγίας (ΔΕΥ), όπως και η Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ), χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα κατά τους προηγούμενους 3 μήνες. Ωστόσο, σε αντίθεση με την ΨΒ, απουσιάζουν οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές (όπως η κάθαρση, η νηστεία ή η υπερβολική άσκηση) ενώ εξαιτίας της υπερκατανάλωσης θερμίδων, η ΔΕΥ συνδέεται στενά με την παχυσαρκία (Razzoli et al. 2017; Villarejo et al. 2012).

Στη ΔΕΥ, ένα περιστατικό υπερβολικής κατανάλωσης τροφής πρέπει να συνοδεύεται από μια αίσθηση έλλειψης ελέγχου, η οποία περιλαμβάνει αδυναμία αποχής από το φαγητό ή αδυναμία διακοπής του φαγητού όταν αυτό έχει αρχίσει, ωστόσο ορισμένα άτομα αναφέρουν ότι τα επεισόδια υπερφαγίας τους δεν χαρακτηρίζονται πλέον από ένα οξύ αίσθημα απώλειας ελέγχου, αλλά μάλλον από ένα πιο γενικευμένο μοτίβο ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής. Το είδος των τροφίμων που καταναλώνονται κατά τη διάρκεια των επεισοδίων διαφέρει τόσο μεταξύ των ατόμων όσο και σε κάθε άτομο με την υπερφαγία να χαρακτηρίζεται περισσότερο από διαταραγμένη ποσότητα της τροφής που καταναλώνεται παρά από μια επιθυμία για ένα συγκεκριμένο θρεπτικό συστατικό.

Η υπερφαγία χαρακτηρίζεται επίσης από έντονη δυσφορία και τουλάχιστον τρία από τα εξής χαρακτηριστικά: το άτομο τρώει πολύ πιο γρήγορα από το κανονικό, τρώει μεγάλες ποσότητες φαγητού ενώ δεν αισθάνεται σωματικά πεινασμένος, τρώει μόνος του επειδή ντρέπεται για το πόσο πολύ τρώει, συμπεριφορές που τον κάνουν να αισθάνεται αηδία με τον εαυτό του, κατάθλιψη ή πολλές ενοχές μετά το επεισόδιο (American Psychiatric Association 2013).

Εικόνα Σώματος και Άγχος Μίμησης Διαδικτυακών Προτύπων

Κάνε εικόνα πως είναι κατακαλόκαιρο, έχεις λίγη ώρα που έχεις μπει στο σπίτι και επιτέλους αφήνεσαι στη δροσιά του σπιτιού σου και στην άνεση του καναπέ σου. Σε μία προσπάθεια να ξεχαστείς από τα προβλήματα της δουλειάς σου, ανοίγεις το κινητό να χαζέψεις λίγο με την σκέψη πως ίσως αυτό σε βοηθήσει. Πώς όμως να ξεχαστείς όταν η μία αψεγάδιαστη εικόνα σώματος στην παραλία διαδέχεται την άλλη σαν να άνοιξες κατάλογο περιοδικού;

Είναι ευρέως γνωστό πως ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης  δημιουργήθηκαν με απώτερο σκοπό την επικοινωνία , αποτελούν πλέον μία νέα πηγή άγχους καθώς όλο και πιο συχνά «βομβαρδιζόμαστε» με εικόνες αψεγάδιαστων σωμάτων οδηγώντας μας συχνά σε ένα αδιέξοδο σύγκρισης με τους άλλους , φυσικά με άνισους όρους. Χωρίς να το επεξεργαστούμε, συγκρίνουμε με μεγάλη ευκολία το σώμα μας με ψηφιακές εικόνες χωρίς να συνειδητοποιούμε πως απέχει πολύ η «τέλεια» εικόνα που βλέπουμε από την πραγματικότητα. Αυτομάτως, αισθανόμαστε μειονεκτικά με το σώμα μας και συχνά μπαίνουμε σε μία διαδικασία αυτο – τιμωρίας που δεν πετύχαμε να έχουμε το σώμα αυτό. Στην εξίσωση έρχονται να προστεθούν και όλα εκείνα τα «τσιτάτα» που γράφονται στο διαδίκτυο του τύπου : «σήκω από τον καναπέ – είσαι τεμπέλης που δεν γυμνάζεσαι κτλ κτλ» προσθέτοντας έτσι μία μεγάλη δόση ενοχής σε όλα τα παραπάνω. Για ποιο λόγο όμως μπαίνουμε με τόσο μεγάλη ευκολία στη διαδικασία να μιμηθούμε τα πρότυπα που περίτεχνα μας παρουσιάζονται στις οθόνες μας;

Η αλήθεια είναι πως η τεχνολογία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή μας σε σημείο όπου αρκετά συχνά δυσκολευόμαστε να διαχωρίσουμε την ψηφιακή «πραγματικότητα» από την πραγματική. Είναι αυτό το οποίο ονομάζουμε έλλειψη εκπαιδευτικής αντίστασης , σύμφωνα με την οποία δεν έχουμε εκπαιδευτεί στο να αντιλαμβανόμαστε πόσο τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν την αυτοεικόνα μας και τη ζωή μας. Έχουμε την ψευδαίσθηση πως ζούμε ενσυνείδητα ενώ επί της ουσίας ακολουθούμε τυφλά οτιδήποτε παρουσιαστεί χωρίς κάποιο φίλτρο.

Παράλληλα, η ανάγκη μας για αποδοχή και αναγνώριση από τον περίγυρο μας οδηγούν σε μία αέναη προσπάθεια να μιμούμαστε την ψηφιακή τελειότητα. Πιστεύουμε πως η τέλεια εικόνα μας θα προσελκύσει πλήθος ακολούθων και like ως σύμβολα επιβράβευσης της προσπάθειας μας να μιμηθούμε άλλους οι οποίοι έχουν πετύχει να έχουν το τέλειο προφίλ. Συχνά μάλιστα, παίρνουμε τόσο σοβαρά ένα like ή ένα follow που θεωρούμε πως αποτελούν κι ένδειξη ερωτικού ενδιαφέροντος και συνεπώς αν δούμε κάποιον που έχει like από άτομα που μας αρέσουν , προσπαθούμε να αντιγράψουμε πιστά το πρότυπο μήπως και τα καταφέρουμε κάποια στιγμή κι εμείς.

Αυτό το οποίο όμως μας «ξεφεύγει», είναι πως συχνά βάζουμε τη ζωή μας σε αναμονή μέχρι να μοιάσουμε πλήρως στα πρότυπά μας και να αποκτήσουμε όσα φανταζόμαστε πως έχουν. Βλέποντας τις χαρούμενες – αψεγάδιαστες εικόνες , έχουμε την ψευδαίσθηση πως μόλις αποκτήσουμε το τέλειο σώμα , την τέλεια αψεγάδιαστη επιδερμίδα κι ό,τι άλλο έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον μας, τότε μόνο θα βελτιωθεί η ζωή μας. Ξαφνικά θα είμαστε ευτυχισμένοι, θα έχουμε αυτοπεποίθηση και τότε μόνο μας δίνεται το δικαίωμα να βγούμε αμέριμνοι στην παραλία και να προσελκύσουμε ακόμα και το άτομο που μας ενδιαφέρει. Ξεχνάμε όμως πως σταματάμε να ζούμε για το τώρα και ζούμε για το μέλλον. Λες και όλο αυτό το συναίσθημα ανασφάλειας που αισθανόμαστε θα εξαφανιστεί με ένα μαγικό ραβδί μόλις γίνουμε σαν τα πρότυπα που πιστεύουμε πως ζουν ευτυχισμένα.

Και κάπου εκεί αναρωτιέσαι: Πού βρίσκομαι σε σχέση με το παρόν;  Δεν έχω το δικαίωμα να φλερτάρω με το σώμα που έχω τώρα; Δεν έχω δικαίωμα να κάνω φίλους, να βγω, να πάω διακοπές, να φοράω ρούχα στο στυλ που μου αρέσει με το σώμα που έχω στην παρούσα κατάσταση; Mήπως δεν αγαπώ τον εαυτό μου ή μήπως είναι απλά σημάδια της εποχής;

Οι άνθρωποι όμως δεν είμαστε φτιαγμένοι για να ζούμε σε μία ψηφιακή πραγματικότητα και να «τρεφόμαστε» με φθηνή ντοπαμίνη. Είμαστε φτιαγμένοι για να ζούμε τη ζωή μας με βάση τον δικό μας γνώμονα και τους δικούς μας όρους. Δεν χρειάζεται να αποτελεί δείγμα αποδοχής ούτε κριτήριο ικανότητας η αψεγάδιαστη εικόνα μας και η εμφάνισή μας σύμφωνα με τα πρότυπα που βλέπουμε να κυριαρχούν τα οποία συχνά αποτελούν και προώθηση εμπορικών συμφερόντων.

Το σώμα μας είναι φτιαγμένο για να αποτελεί το μέσο που θα μας πάει στον προορισμό που εμείς επιθυμούμε κι αν δεν του βάλουμε τη σωστή βενζίνη (αγκαλιές, υγιεινή διατροφή, άσκηση , καλό ύπνο και φυσικά αποδοχή κι αγάπη) το πιο πιθανό είναι να «μείνει» σύντομα.

Ο καθένας μας επιλέγει ποιο καύσιμο είναι το ιδανικό για το δικό του όχημα. Δεν μετακινούνται άλλωστε όλα τα οχήματα με βενζίνη, κάποια χρειάζονται και πετρέλαιο.

Συγγραφή: Ειρήνη Μπισιώτη

Απόφοιτος Εκπαιδευτικού Προγράμματος Αντλεριανής Προσέγγισης

Η πραγματικότητα της ανορεξίας

Από όταν ξεκίνησα να ανοίγομαι για τις δυσκολίες μου, έχω λάβει περισσότερη υποστήριξη και δύναμη από ότι μπορούσα ποτέ να φανταστώ και είμαι υπερβολικά ευγνώμων. Είμαι τυχερή που έχω τόσους ανθρώπους κοντά μου να με στηρίζουν. Βέβαια δεν είναι όλοι υποστηρικτικοί και κατανοητικοί για τις διαταραχές πρόσληψης τροφής.

Μου έχουν πει ότι λιμοκτονώ τον εαυτό μου για σημασία και πως είμαι υπερβολικά εγωίστρια που προκαλώ τόσο πόνο στους αγαπημένους μου, όταν η ανορεξία είναι κάτι που επιλέγεις. Μου έχουν πει ότι πρέπει να πάω να φάω ένα μπέρκερ, γιατί αυτό θα με σώσει από την ανορεξία. Μου έχουν πει «απλά φάε» λες και επιλέγω να υποφέρω τόσο πολύ.

Όταν ζεις σε ένα κόσμο που το να είσαι λεπτός θεωρείτε σαν τρόπαιο επιτυχίας, είναι δύσκολο για τόσους ανθρώπους να δουν γιατί να ζεις με μια διαταραχή τροφής είναι τόσο απαίσιο.

Είχα ανθρώπους που μου είπαν πως θα ήθελαν να έχουν την ίδια δύναμη με εμένα έτσι ούτος ώστε να είναι αδύνατοι ή να μπορούν να περπατάνε με τις ώρες.  Άνθρωποι με ρωτάνε ποιο είναι το «μυστικό» μου για να έχουν ένα ωραίο σώμα, και όταν συνειδητοποιούν πως το «μυστικό» είναι χρόνια υποσιτισμού, ξαφνικά ρομαντικοποιούν την ανορεξία χωρίς να αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα της ασθένειας.

Η ανορεξία είναι περισσότερο από το να έχεις «το τέλειο σώμα».  Υπάρχουν πολλά ψεύτικα χαμόγελα που βάζουμε με στόχο να πείσουμε τους άλλους πως δεν είμαστε άρρωστοι.  Πολλά συμβαίνουν πίσω από κλειστές πόρτες που ο υπόλοιπος κόσμος δεν προσέχει.  Η πραγματικότητα της ανορεξίας ή οποιασδήποτε άλλης διαταραχής πρόσληψης τροφής, είναι τρομακτική και κάτι που κανείς δεν πρέπει να περάσει.  Η ανορεξία δεν παραδίδει όλες τις υποσχέσεις που κάνει. Μπορεί να καταλήξει σε προσωρινή χαρά και σε ένα ψεύτικό αίσθημά επιτυχίας ή να σου δώσει ένα αίσθημα ελπίδας. Και να σε πείσει πως υπάρχει φως στο τέλος του τούνελ, αλλά με τον χρόνο, τα πάντα εξαφανίζονται. Μπορεί να πεις στον εαυτό σου πως θα ενδώσεις στις σκέψεις και τις διαταγές της διαταραχής μέχρι να φτάσει τον πρώτο σου στόχο σε βάρος, αλλά όταν τον φτάσεις δεν θα μπορέσεις να σταματήσεις. Θα συνεχίζεις. Θα νιώθεις πως δεν μπορείς να επιζήσεις διαφορετικά.

Η πραγματικότητα της ανορεξίας είναι μοναχική.

Η ανορεξία είναι να σου είναι αδύνατον να συγκεντρωθείς στην τάξη γιατί το μυαλό σου τρέχει με σκέψεις πως το μήλο που έφαγες για πρόγευμα σου φάνηκε σαν υπερφαγικό επεισόδιο και τώρα θα πρέπει να περπατήσεις έχτρα. Είναι οι βαθμοί σου που πέφτουν γιατί το σώμα σου δεν έχει αρκετή τροφή να θυμάται όλα τα πράγματα που διάβαζες μέχρι τις 3 το πρωί. Η ανορεξία είναι να χάνεις φίλούς γιατί είσαι τρομοκρατημένη να βγεις έξω γιατί μπορεί να υπάρχει φαγητό και μόνο η ιδέα να είσαι γύρω από το φαγητό μπορεί να σε κάνει χοντρή γιατί νιώθεις τις θερμίδες να απορροφούνε μέσα σου από τον αέρα.  Η ανορεξία είναι να μην μπορείς να κάνεις τίποτα απολύτως γιατί είτε πρέπει να κανείς ασκήσει ή τρέχεις κάθε μέρα σε γιατρούς.

Τα πάντα γίνονται τρομακτικά και αποφεύγεις τα πάντα μέχρι που δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Λιμοκτονείς μέχρι που δεν είσαι εκεί πλέον. Τα κόκαλα σου και τα όργανα σου είναι ζωντανά αλλά η ψυχή σου και η καρδία σου είναι νεκρά. Υπάρχεις αλλά δεν ζεις.

Όταν οι άλλοι γύρω μου, μου λένε πως θα ήθελαν να είναι ανορεξικοι, ξεχνούν να λάβουν υπόψιν την άλλη πλευρά της ασθένειας. Δεν αντιλαμβάνονται πόσο επίπονο και μοναχικό και τρομακτικό είναι.  Η ανορεξία δεν είναι να γελάς με τους φίλους σου καθώς δεν δέχεσαι ένα μπισκότο ή καθώς αγοράζεις το πιο μικρό μέγεθος τζιν. Δεν είναι για να γίνεις το όμορφο, δημοφιλής κορίτσι που είναι χαρούμενο και έχει την τέλεια ζωή.

Η ανορεξία είναι να πεθαίνεις. Είναι απαίσιο.

Την επόμενη φορά που θα κοιτάξεις κάποιον και θα ευχηθείς να είχες το σώμα τους, προσπάθησε να σκεφτείς όλες τις πλευρές. Ποτέ δεν ξέρεις τι γίνεται στο κεφάλι τους ή τι συμβαίνει όταν είναι μόνοι τους. Είναι εύκολό να τους κοιτάζεις και να υποθέτεις ότι έχουν τα πάντα που θα ήθελες, αλλά οι διαταραχές πρόσληψης τροφής είναι πολύ περισσότερό από ότι φαίνονται.

Είμαι εδώ να σου πω, πως είσαι πολύ περισσότερο από κάτι ασήμαντό όπως το σώμα σου.

Είσαι η ψυχή σου και ή καρδιά σου και το μυαλό σου και αξίζεις τόση αγάπη και χαμόγελα και περιπέτειες. 

 

Το “Εκπολιτισμένο” σώμα

Η διαγωγή των συναισθημάτων και του σώματος είναι κεντρική στη σύγχρονη αντίληψη για τον «εκπολιτισμένο» εαυτό. Έτσι, το Εκπολιτισμένο Σώμα είναι το σώμα που είναι αυστηρά αύταρκες, συνειδητά διαχειριζόμενο, υποκείμενο σε συνεχή αυτοπειθαρχία όπως επίσης και πειθαρχία από την μεριά των άλλων. Στην παρούσα χρονική περίοδο υπάρχει πληθώρα από ασαφείς και ανοικτούς κανονισμούς γύρω από τη σημαντικότητα του «εκπολιτισμένου» σώματος».

Οι σύγχρονες μορφωτικές έννοιες και προσδοκίες γύρω από το φαγητό και τις πρακτικές διατροφής έχουν σχηματιστεί και αναπαραχθεί μέσω αυτών των αντιλήψεων γύρω από την ιδέα για το «εκπολιτισμένο» σώμα (Lupton, 1995). Επειδή η εξωτερική εμφάνιση του σώματος γίνεται αντιληπτή ως επιδεικνύουσα την εσωτερική αξία και προσωπικότητα του ιδιοκτήτη της, υπάρχει μεγάλος βαθμός ενασχόλησης με την σωματική εμφάνιση και διαχείριση.

Είναι, λοιπόν, ευρέως παραδεκτό ότι η κατάλληλη διατροφή παράγει ένα υγιές σώμα, το οποίο κατά συνέπεια είναι ένα αδύνατο, ελκυστικό, νεανικό, σεξουαλικό σώμα: «το σώμα ως μέσο ευχαρίστησης και αυτοέκφρασης». Συγκεκριμένα, ένα ισχνό / ελκυστικό σώμα ερμηνεύεται ως ένα υγιές κανονικό σώμα, και απτή απόδειξη αυστηρής αυτοπειθαρχίας. Κατά αντίθεση, ένα παχύ / άσχημο σώμα ερμηνεύεται ως μη υγιές, εκτός ελέγχου, μια ηθική αποτυχία (Lupton, 1995).

Κατά συνέπεια, όταν οι άνθρωποι νιώθουν ότι δεν είναι ικανοί να ελέγξουν την επιθυμία τους για τα αγαπημένα τους φαγητά και είναι ανίκανοι να συμμορφωθούν με τη διαιτητική διατροφή για αδυνάτισμα, βιώνουν συναισθήματα ενοχής, ντροπής, αυτό-απέχθειας και ματαίωσης. Έτσι… ανησυχίες σχετικά με το βάρος και το σχήμα, και οι ακόλουθες προσπάθειες για μείωση της κατανάλωσης τροφής προκειμένου να επιτευχθεί ένα αδύνατο σώμα, μπορεί να αποτελέσουν μια πηγή άγχους και αυτό-απέχθειας από τη μεριά κάποιων ανθρώπων σε συναφείς εκφράσεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι άνθρωποι που είναι εύσωμοι είναι υποκείμενοι στο στιγματισμό και τη διάκριση στις δυτικές κοινωνίες, και ότι κάποια άτομα μπορεί να νιώθουν μη ελκυστικά ακόμα κι αν παρεκκλίνουν μόνο λίγο από το ιδανικό του αδύνατου σώματος.

Εκλυτικοί Παράγοντες για Ψυχογενή Ανορεξία

Οι παράγοντες που συντείνουν στην εμφάνιση της Ψυχογενούς Ανορεξίας μπορεί να είναι:

  1. Κοινωνικοπολιτικοί : Αφορούν στην πολιτισμική έμφαση στο λεπτό σώμα, τη γενικευμένη αποδοχή της «δίαιτας», τη σωματική / σεξουαλική κακοποίηση, την αποτυχία στο σχολείο / στη δουλειά, πρόβλημα σε κοινωνική ή συναισθηματική σχέση, πιθανά σχόλια τρίτων σε σχέση με το βάρος και τη σωματική εμφάνιση κ.λ.π.
  2. Οικογενειακοί: Αφορούν στην κληρονομικότητα, την έμφαση στο βάρος / σωματική εμφάνιση, το επικοινωνιακό στυλ οικογένειας, το ρόλο της διαδικασίας δεσμού με τη μητέρα, τη γονεϊκή απουσία, την απομάκρυνση από το σπίτι, την υπερενασχόληση / υπερπροστασία, την υψηλή έκφραση συναισθημάτων, την αντιμετώπιση του παιδιού ως «αποδιοπομπαίου τράγου» κ.λ.π.
  3. Ψυχολογικοί: Πρόκειται για: (1) πρώιμες εμπειρίες : τραύμα, γονεϊκή αντιπάθεια / αδιαφορία /υπερέλεγχος, (2) σχετιζόμενοι με την έναρξη : συχνά κάποια γεγονότα ζωής ή χρόνιες δυσκολίες οδηγούν στη δίαιτα, (3) «σημασία» γεγονότων, (4) τακτικές χειρισμού : κυρίως αποφυγή

Διαταραχές Διατροφής – Θεραπευτική Αντιμετώπιση

Οι ψυχολογικές παρεμβάσεις που εφαρμόζονται συνήθως για την αντιμετώπιση των διαταραχών διατροφής είναι ατομική ή ομαδική ψυχοθεραπεία, οικογενειακή ψυχοθεραπεία, φαρμακοθεραπεία, ή συνδυασμός των παραπάνω. Η φαρμακοθεραπεία βασίζεται κυρίως σε αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά, και φάρμακα οιστρογονικής υποκατάστασης. Επίσης, πολύ βοηθητικές μπορεί να αποβούν κάποιες ομάδες ψυχοεκπαίδευσης των πασχόντων πριν την έναρξη της θεραπείας αποσκοπώντας στο να κατανοήσουν τι τους συμβαίνει και να εκπαιδευτούν σε τεχνικές πρόληψης υποτροπών.

Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους παρέμβασης για την αντιμετώπιση των διαταραχών αυτών, είναι η γνωσιακή – συμπεριφορική προσέγγιση. Οι πρώτες δυσκολίες που πρέπει να υπερνικηθούν κατά τη θεραπεία είναι η σύντονη με το εγώ φύση των συμπτωμάτων, οι ιατρικές επιπλοκές, οι πεποιθήσεις του ατόμου για τη διατροφή και το βάρος, και τα ελλείμματα στην αντίληψη του εαυτού. Ως προς την αποτελεσματικότητά της για την αντιμετώπιση της ψυχογενούς βουλιμίας, η θεραπεία αυτή κρίνεται ανώτερη της ψυχιατρικής παρακολούθησης αλλά ισοδύναμη με την ψυχοδυναμική και την συστημική προσέγγιση για τους ενήλικες πάσχοντες, ενώ στις έφηβες κρίνεται θεραπείας επιλογής εφόσον έχει βρεθεί ότι το 72% παρουσιάζει σημαντική βελτίωση μετά το πέρας του πρώτου έτους της θεραπείας. Γενικότερα, όμως, η διάρκεια θεραπείας για τη συγκεκριμένη διαταραχή κρίνεται 1 – 2 έτη για εξωτερικούς ασθενείς και 1 έτος κατόπιν επιτυχούς ολοκλήρωσης ενδονοσοκομειακού προγράμματος (διάρκεια που είναι ενδεικτική των δυσκολιών της). Ως προς την αποτελεσματικότητα της θεραπείας αυτής για την αντιμετώπιση της ψυχογενούς βουλιμίας, σύμφωνα με αποτελέσματα πρόσφατων ερευνών η γνωσιακή – συμπεριφορική προσέγγιση επιφέρει μέση μείωση στις καθαρτικές συμπεριφορές 79% με ολική ύφεση στο 57% των ατόμων, και καλή διατήρηση των αποτελεσμάτων σε εξάμηνη και δωδεκάμηνη παρακολούθηση.