BLOG

Το άτομο που πάσχει από Παρανοειδή Διαταραχή Προσωπικότητας πληρεί τα ακόλουθα διαγνωστικά κριτήρια κατά DSM-V:

1. Παρουσιάζει έντονη καχυποψία βασισμένη σε υποκειμενικές σκέψεις ότι οι άλλοι τον κοροιδεύουν και προσπαθούν να τον εξαπατήσουν
2. Ασχολείται επίμονα με ανυπόστατες αμφιβολίες για την πίστη ή την αξιοπιστία φίλων ή συνεργατών
3. Δεν εμπιστεύεται προσωπικά θέματά του στους άλλους, από αδικαιολόγητο φόβο ότι οι πληροφορίες θα χρησιμοποιηθούν κακόβουλα εναντίον του
4. Συνηθίζει να εξάγει εσφαλμένα συμπεράσματα διαβάζοντας κρυμμένα μειωτικά ή απειλητικά μηνύματα σε καλοήθεις παρατηρήσεις ή γεγονότα
5. Κρατά επίμονα κακία, δηλ. δεν συγχωρεί προσβολές, τραυματισμούς ή υποτιμήσεις.
6. Γίνεται συχνά εχθρικό και αντιδρά πολύ επιθετικά σε κινήσεις ή λόγια, που το ίδιο το άτομο εκλαμβάνει ως προσβολές.
7. Προβαίνει σε σκηνές ζηλοτυπίας σχετικά με την πίστη του (της) συζύγου ή του σεξουαλικού συντρόφου χωρίς προφανή λόγο.

Η οριακή διαταραχή προσωπικότητας είναι από τις πιο πολυμελετημένες καθώς για πολλά χρόνια η διεθνής βιβλιογραφία είχε ασχοληθεί με την προσπάθεια να αποδώσει διαγνωστικά την μεταιχμιακή συμπτωματολογία αυτής της διαταραχής. Τα άτομα με αυτή τη διαταραχή τείνουν να βιώνουν έντονα και ασταθή συναισθήματα και διάθεση η οποία μεταβάλλεται σημαντικά και γρήγορα. Γενικά το συνασίθημά τους κλιμακώνεται πολύ γρήγορα ακόμα και από κάτι που φαινομενικά μπορεί να είναι ασήμαντο, και αποκλιμακώνεται με πάρα πολύ αργούς ρυθμούς. Ως αποτέλεσμα τα άτομα αυτά παρουσιάζουν συχνά εκρήξεις θυμού και έχουν υψηλή αυτοκτονικότητα και άλλες παρορμητικές συμπεριφορές όπως είναι η χρήση ουσιών , επικίνδυνη σεξουαλική συμπεριφορά, αυτοτραυματισμοί, διαταραχές της πρόσληψης τροφής, υπερβολικά έξοδα. Αυτές οι συμπεριφορές συντελούν στην παροδική ανακούφιση, χωρίς όμως μακροπρόθεσμα οφέλη. Τα άτομα αυτά αντιλαμβάνονται τον κόσμο μέσα από την πόλωση, το όλα ή τίποτα. Αυτή η τάση οδηγεί σε μία ασταθή υποκειμενική αίσθηση του εαυτού, με αποτέλεσμα αυτά τα άτομα να δυσκολεύονται να βιώσουν οποιοδήποτε είδος ισορροπίας. Συχνά αλλάζουν δουλειές, καριέρες, σχέσεις, τόπο διαμονής, στόχους ζωής, κατά βάση με ένα παρορμητικό τρόπο. Η έντονη, λοιπόν, δυσκολία τους να ρυθμίσουν τα έντονα συναισθήματά τους φαίνεται να έχει σημαντικά αρνητική επίπτωση σε όλα τα επίπεδα της ποιότητας της ζωής τους.

Τα άτομα που πάσχουν από μεταιχμιακή διαταραχή προσωπικότητας παρουσιάζουν έναν εκτεταμένο τύπο αστάθειας των διαπροσωπικών σχέσεων, της εικόνας του εαυτού και των συναισθημάτων και έντονης παρορμητικότητας που αρχίζει νωρίς στην ενήλικη ζωή και είναι παρών σε μία ποικιλία καταστάσεων, όπως φαίνεται από πέντε (ή περισσότερα) από τα παρακάτω:

1. Ξέφρενες προσπάθειες του ατόμου να αποφύγει πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη
2. Ένας τύπος ασταθών και έντονων διαπροσωπικών σχέσεων που χαρακτηρίζονται από εναλλαγές μεταξύ των ακραίων περιπτώσεων της εξιδανίκευσης και της υποτίμησης
3. Διατάραξη της ταυτότητας: έντονα και επίμονα ασταθής εικόνα ή αίσθηση του εαυτού
4. Παρορμητικότητα σε τουλάχιστον δύο τομείς που είναι δυνητικά αυτοκαταστροφικοί (π.χ. ξόδεμα χρημάτων, σεξ, κατάχρηση ουσιών, απρόσεκτη οδήγηση, επεισόδια υπερφαγίας)
5. Επανειλημμένη αυτοκτονική συμπεριφορά, χειρονομίες ή απειλές ή αυτοακρωτηριαστική συμπεριφορά
6. Συναισθηματική αστάθεια οφειλόμενη σε έντονη αντιδραστικότητα της διάθεσης (π.χ. έντονη επεισοδιακή δυσφορία, ευερεθιστότητα ή άγχος που συνήθως διαρκεί για λίγες ώρες και μόνο σπάνια περισσότερο από λίγες μέρες)
7. Χρόνια αισθήματα κενού
8. Απρόσφορος, έντονος θυμός ή δυσκολία ελέγχου του θυμού (π.χ. συχνά ξεσπάσματα θυμού, συνεχής θυμός, επανειλημμένα το άτομο έρχεται στα χέρια)
9. Παροδικός, σχετιζόμενος με στρες παρανοϊκός ιδεασμός ή σοβαρά διασχιστικά συμπτώματα

Οι άνθρωποι με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας παραμένουν σε μία διαρκή ενασχόληση με φαντασιώσεις ατελείωτης επιτυχίας και δύναμης του εαυτού τους, έχοντας μια υπερβολική εντύπωση για την αξία τους. Αυτά τα χαρακτηριστικά σε συνδυασμό με την έλλειψη ενσυναίσθησης για τους άλλους κάνουν τις σχέσεις τους συγκρουσιακές με αποτέλεσμα να είναι συχνά επιφανειακές χωρίς πραγματική εγγύτητα. Επιδεικνύοντας την ανωτερότητά τους συχνά αισθάνονται ότι χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης και μπορεί να προβαίνουν σε συμπεριφορά η οποία είναι αλαζονική και υπεροπτική προς τους άλλους. Επίσης, μπορεί να απορροφώνται τόσο από τα όνειρά τους χωρίς παράλληλα να προσπαθούν στην καθημερινότητά τους και χωρίς να διοχετεύουν ενέργεια στην επίτευξη στόχων. Μερικές φορές, η συμπεριφορά τους χαρακτηρίζεται από επιθετικότητα εναντίον των άλλων, καθώς έχουν ανάγκη να νιώθουν δυνατοί και να τους εκτιμούν. Ωστόσο, η μη επιδέξια επίδειξη δύναμης συνήθως φέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, κάνοντας τους ανθρώπους που τους περιβάλλουν να μην τους αποδέχονται. Κατά συνέπεια, στις περιπτώσεις που συνειδητοποιούν ότι υπόκεινται σε περιορισμούς ή σε αίσθημα απόρριψης, η επίπτωση στη συναισθηματική τους δυσφορία μπορεί να κυμανθεί από εκνευρισμό έως και κατάθλιψη. Τέλος, η σχέση με σημαντικούς ή επιφανείς ανθρώπους τους δίνει αίσθηση αξίας, και έχουν ανάγκη την επιβράβευση των άλλων για να μπορούν να ενδυναμώνουν την εύθραυστη αυτοεκτίμησή τους.

Η διαταραχή αυτή εμφανίζεται σε λιγότερο από 1% του γενικού πληθυσμού.

Σύμφωνα με τα κριτήρια DSM-V ένα άτομο με ναρκισσιστική διαταραχή πρέπει να πληρεί πέντε τουλάχιστον από τα παρακάτω κριτήρια:

1. Έχει μία μεγαλειώδη αίσθηση σπουδαιότητας για τον εαυτό του (π.χ. διογκώνει τα επιτεύγματα και τα ταλέντα του, περιμένει να αναγνωρισθεί σαν ανώτερο χωρίς να παρουσιάζει ανάλογες επιτυχίες)
2. Έχει έντονη ενασχόληση με φαντασιώσεις απεριόριστης επιτυχίας, δύναμης, εξυπνάδας, ομορφιάς ή ιδανικής αγάπης
3. Πιστεύει ότι είναι ξεχωριστό και μοναδικό και μπορούν να το καταλάβουν μόνο ή πρέπει να συναναστρέφεται μόνο με άλλα μοναδικά άτομα υψηλού κύρους (ή θεσμούς)
4. Απαιτεί υπερβολικό θαυμασμό
5. Έχει μία αίσθηση ιδιαίτερων δικαιωμάτων, δηλ. μη λογικές προσδοκίες για ιδιαίτερα ευνοϊκή μεταχείριση ή αυτόματη συμμόρφωση των άλλων με τις προσδοκίες του
6. Εκμεταλλεύεται διαπροσωπικά, δηλ. εκμεταλλεύεται τους άλλους για να πετύχει τους σκοπούς του
7. Του λείπει η «εμπάθεια»: είναι απρόθυμο να αναγνωρίσει ή να ταυτοποιηθεί με τα αισθήματα και τις ανάγκες των άλλων
8. Συχνά φθονεί τους άλλους ή πιστεύει ότι το φθονούν
9. Εμφανίζει αλαζονική, υπεροπτική συμπεριφορά ή στάση

Τα άτομα με εξαρτητική διαταραχή προσωπικότητας παρουσιάζουν 5 ή περισσότερα από τα παρακάτω κριτήρια κατά DSM-V:

1. Το άτομο έχει δυσκολία να λαμβάνει καθημερινές αποφάσεις χωρίς συμβουλές και διαβεβαίωση από τους άλλους σε υπερβολικό βαθμό
2. Έχει ανάγκη να αναλαμβάνουν οί άλλοι την ευθύνη για τους περισσότερους από τους μείζονες τομείς της ζωής του
3. Δυσκολεύεται να εκφράζει διαφωνία με τους άλλους, επειδή φοβάται ότι θα χάσει την υποστήριξη ή την αποδοχή τους, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται ρεαλιστικούς φόβοι ανταπόδοσης.
4. Έχει δυσκολία να ξεκινά σχέδια και προγράμματα ή να κάνει πράγματα μόνο του (εξαιτίας έλλειψης αυτοπεποίθησης για την κρίση ή τις ικανότητες του, παρά από έλλειψη κινητοποίησης ή ενεργητικότητας)
5. Φτάνει στα άκρα ώστε να πάρει φροντίδα και υποστήριξη από τους άλλους, μέχρι το σημείο να προσφέρεται να κάνει εθελοντικά πράγματα που του είναι δυσάρεστα
6. Αισθάνεται ανήμπορος όταν είναι μόνος του, εξαιτίας υπερβολικών φόβων ότι είναι ανίκανο να φροντίσει τον εαυτό του
7. Αναζητά επειγόντως μια άλλη σχέση ως πηγή φροντίδας όταν μία στενή σχέση τελειώνει
8. Ασχολείται μη λογικά με φόβους ότι θα το εγκαταλείψουν οι άλλοι να φροντίζει (μόνο του) τον εαυτό του

Το κεντρικό χαρακτηριστικά ατόμων με εξαρτητική διαταραχή προσωπικότητας είναι η ισχυρή ανάγκη να γίνονται αντικείμενα φροντίδας των άλλων. Ο έντονος φόβος εγκατάλειψης από τους άλλους, τους οδηγεί να υιοθετούν υποτακτική συμπεριφορά απέναντι στις επιθυμίες και αγάγκες ή αιτήματα του περίγυρού τους, και κατά συνέπεια δυσκολεύονται να υποστηρίξουν τον εαυτό τους. Το έντονο άγχος της ενδεχόμενης απώλειας μία φιλίας ενδέχεται να τους κάνει ευάλωτους στην κακοποίηση και στη χειραγώγηση.  Αποφεύγουν τις συγκρούσεις και τις διαφωνίες   από το φόβο μη μείνουν μόνοι τους, καθώς το να είναι μόνοι είναι εξαιρετικά δύσκολο γι’ αυτούς και τους ενισχύει το αίσθημα αβοηθητότητας και ανημπόριας. Όταν μία εξαρτητική σχέση τέτοιου ατόμου τελειώνει, αμέσως αυτό αναζητά κάποια άλλη πηγή υποστήριξης.

Τα άτομα που χαρακτηρίζονται από τη δραματική διαταραχή προσωπικότητας πρέπει να πληρούν 5 από τα παρακάτω κριτήρια σύμφωνα με τα κριτήρια DSM-V:

1. Δεν νιώθουν άνετα σε καταστάσεις όπου δεν είναι το κέντρο της προσοχής
2. Η επαφή με τους άλλους συχνά χαρακτηρίζεται από ακατάλληλη σεξουαλικά σαγηνευτική ή προκλητική συμπεριφορά
3. Επιδεικνύουν ταχέως μεταβαλλόμενη και ρηχή έκφραση συναισθημάτων
4. Συστηματικά χρησιμοποιούν την εξωτερική εμφάνιση για να προσελκύσουν την προσοχή στον εαυτό τους
5. Ο τρόπος ομιλίας τους στερείται λεπτομερειών
6. Εμφανίζονται δραματικοί, θεατρικοί και με υπερβολική έκφραση συναισθημάτων
7. Επηρεάζονται εύκολα από άλλους ή τις περιστάσεις
8. Θεωρούν τις σχέσεις με τους άλλους περισσότερο στενές από ότι είναι στην πραγματικότητα

Τα άτομα με δραματική (υστερική) προσωπικότητα χαρακτηρίζονται από ένα πρότυπο υπερβολικά εκφραζόμενης συναισθηματικότητας και αναζήτησης της προσοχής. Επιδιώκουν με προκλητικό τρόπο την προσοχή και βιώνουν μια ζωή γεμάτη εντάσεις. Με τον πολύ εκφραστικό τρόπο που έχουν, κάνουν εύκολες αλλά πολλές φορές επιφανειακές σχέσεις Τα συναισθήματα τους μερικές φορές φαίνονται υπερβολικά και προσποιητά, για να αποσπάσουν τη συμπάθεια ή προσοχή (συχνά με ερωτικό ή σεξουαλικό περιεχόμενο) των άλλων. Έχουν την τάση να επιδεικνύουν σεξουαλικά προκλητική συμπεριφορά ή να δίνουν σεξουαλικό περιεχόμενο σε μη ερωτικές σχέσεις. Η σαγηνευτική τους συμπεριφορά συχνά συγκαλύπτει την επιθυμία τους για εξάρτηση και προστασία, καθώς δυσκολεύονται πολύ να είναι μόνοι. Μερικοί άνθρωποι με δραματική προσωπικότητα είναι επίσης υποχόνδριοι και υπερτονίζουν τα φυσικά τους προβλήματα για να αποσπάσουν την προσοχή που χρειάζονται.

Με ζωντάνια προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή πάνω τους και στην αρχή ο ενθουσιασμός τους, και η διάθεση τους για φλερτ γοητεύουν τους άλλους. Γρήγορα, όμως, οι ιδιότητες αυτές χάνουν τη σημασία τους, καθώς η απαίτηση τους για προσοχή είναι συνεχής, επίμονη και μπορεί να γίνεται κουραστική.

Η αποφευκτική διαταραχή προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από έντονη κοινωνική αναστολή, αισθήματα ανεπάρκειας και υπερευαισθησία στην αρνητική αξιολόγηση. Οι άνθρωποι αυτοί φοβούνται ότι οι άλλοι θα τους κοροϊδέψουν, θα τους απορρίψουν ή θα τους επικρίνουν. Αυτό έχει ως επίπτωση στην καθημερινή τους λειτουργικότητα να δυσκολεύονται στην εγγύτητα των διαπροσωπικών τους σχέσεων ή στη συμμετοχή σε κοινωνικές περιστάσεις. Η ανάπτυξη των κοινωνικών τους δεξιοτήτων περιορίζεται, καθώς και του κοινωνικού τους περιγύρου. Ο τρόπος σκέψης τους έχει να κάνει με την ερμηνεία ότι δεν είναι αρκετά καλοί και ότι οι άλλοι δεν τους συμπαθούν. Αυτές οι σκέψεις δημιουργούν έντονο άγχος σε κοινωνικές καταστάσεις, και μαζί με το φόβο της γελοιοποίησης της κριτικής και της απόρριψης γίνονται αποφευκτικοί και διατηρούν χαμηλή αυτοπεποίηθηση.