Category: <span>ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ</span>

Η παχυσαρκία έχει χαρακτηριστεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως η νέα επιδημία του αιώνα μας. Κατά συνέπεια, παρατηρείται ότι αυξάνεται η συχνότητα που συναντούμε ανθρώπους που πληρούν τα κριτήρια για να θεωρηθούν παχύσαρκοι. Παχύσαρκο θεωρείται το άτομο που το βάρος του είναι αυξημένο κατά 20-25 % και πάνω από αυτό που θα έπρεπε να έχει με βάση το φύλο, την ηλικία και το ύψος του, αύξηση που αφορά κατά βάση τη συσσώρευση λίπους στο σώμα του και όχι το μυϊκό ιστό. Στην Ελλάδα, βάσει επιστημονικών μελετών, ένας στους τέσσερις ανθρώπους φαίνεται να εμπίπτει στην κατηγορία αυτή, ποσοστό που αναμένεται να αυξηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια.

Το φαινόμενο της παχυσαρκίας θεωρείται πολυπαραγοντικό, καθώς δεν πρόκειται απλά για ένα πρόβλημα σωματικής υγείας. Πέρα από την καταλληλότερη διατροφή και τη σωματική άσκηση που θα πρέπει να εντάξουν στη ζωή τους τα υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα, θα πρέπει να αναζητήσουν βοήθεια για να θεραπεύσουν και τα βαθύτερα αίτια που κρύβονται πίσω από τα επεισόδια υπερφαγίας, τα οποία συνήθως είναι συναισθηματικά.

Πιο συγκεκριμένα, η παχυσαρκία συνδέεται συχνά με καταθλιπτικό συναίσθημα, όπου το άτομο βρίσκεται σε ψυχολογικό αδιέξοδο σε σχέση με την εικόνα αλλά και την αίσθηση του σώματός του. Ο φαύλος κύκλος στον οποίο εμπίπτει το άτομο προβαίνοντας σε αυτή τη συμπεριφορά είναι ο εξής:

τρώω → στιγμιαία ευχαρίστηση → φουσκώνω → δυσαρέσκεια από την εικόνα σώματος → αναζήτηση τρόπου ανακούφισης (π.χ. δίαιτα, αυξημένη σωματική άσκηση, εμετός, διουρητικά, καθαρτικά, …) → τρώω → στιγμιαία ευχαρίστηση  … (και πάλι από την αρχή)  …

Σύμφωνα με τη συμπεριφορά αυτή, η τροφή λειτουργεί περισσότερο για να καλύψει συναισθηματικά κενά παρά για λόγους αυτοσυντήρησης. Πρόκειται δηλαδή για έναν παρορμητικό τρόπο αναζήτησης ανακούφισης των ψυχικών εντάσεων, του αισθήματος της ανημπόριας για έλεγχο του εαυτού, καθώς και του αισθήματος της μοναξιάς. Κατά συνέπεια ο ρόλος της τροφής αλλοιώνεται και μπορεί σε ακραίες περιπτώσεις να αποτελέσει εμμονή για κάποιον, ο οποίος αναζητά να ηρεμήσει συναισθηματικά μέσω των υπερφαγικών επεισοδίων.

Νέα χρονιά! Καιρός για νέο ξεκίνημα στους τομείς που μας απασχολούν περισσότερο τον καθένα ατομικά. Μετά το πέρασμα κάθε χρονιάς συνηθίζεται να κάνει ο καθένας μας τον απολογισμό του για όσα πέρασαν, και λογικά βρίσκει τόσο τα δυνατά του σημεία όσο και τα σημεία που θα ήθελε να προσπαθήσει να διορθώσει. Άλλωστε ποτέ η τραμπάλα δεν μπορεί να γέρνει μόνο από τη μία μεριά!

«Θα ξεκινήσω δίαιτα από Δευτέρα», «Έλα μωρέ ας φάμε στις γιορτές και θα τα χάσουμε μετά τα κιλά», «Σήμερα είμαι πολύ πιεσμένη, ας φάω», «Αφού δεν τήρησα το πρόγραμμα μέχρι τώρα, ας φάω τουλάχιστον να το ευχαριστηθώ!», «Νέος χρόνος? Καιρός να φτιάξω το σώμα μου!» : Όλες οι παραπάνω φράσεις αποτελούν την πραγματικότητα πολλών ανθρώπων καθώς επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους μετά τις γιορτές. Ωστόσο, το δύσκολο είναι το πώς θα καταφέρει κανείς να πετύχει αυτούς τους στόχους.

Ας δούμε λοιπόν μερικά βήματα για να παραμείνει κανείς θετικός ώστε να μπορέσει να καταφέρει τους διατροφικούς του στόχους:

• Αναγνωρίζω στον εαυτό μου ότι θέλω να συνεχίσω την διατροφική προσπάθειά μου ή ακόμα και ότι έχω πάρει κάποια κιλά τα οποία θέλω να προσπαθήσω να χάσω.
• Θυμάμαι ότι ο στόχος μου δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί πολύ γρήγορα εφόσον επιθυμώ να διατηρήσω και το αποτέλεσμα.
• Προσπαθώ να είναι πρόθυμος/η να σκεφτώ ότι μέχρι να καταφέρω να χάσω τα κιλά, θα πρέπει να μάθω να ζω μαζί τους!
• Γυρίζω το μυαλό στην αποδοχή ότι η πειθαρχία σε έναν διατροφικό στόχο δεν είναι πάντα εύκολη καθώς υπάρχουν πολλοί παράγοντες στην καθημερινότητά μας που επιδρούν τόσο στο συναίσθημα όσο και στη συμπεριφορά μας.
• Προσθέτω εμψυχωτικές φράσεις στην προσπάθειά μου! «Θα τα καταφέρω», «Ο δρόμος είναι δύσκολος αλλά το αποτέλεσμα θα με ευχαριστήσει πολύ», «Δεν είμαι μόνος μου σε αυτή την πορεία», «Είναι ένα δώρο που κάνω στον εαυτό μου»
• Εμπλουτίζω την καθημερινότητά μου με λίγη σωματική άσκηση: προτιμώ τις σκάλες από το ασανσέρ και πηγαίνω με τα πόδια σε κοντινές διαδρομές αντί να πάω με το αυτοκίνητο.
• Φροντίζω το σώμα μου και ντύνομαι με χρώματα που μου αρέσουν ή προσθέτω κάποια αξεσουάρ που να με κάνουν να νιώθω όμορφος/η στην παρούσα χρονική στιγμή υπό τις παρούσες συνθήκες.
• Προσπαθώ να αυξήσω τις δραστηριότητες που με ευχαριστούν καθημερινά.
• Σκέφτομαι τομείς στους οποίους νιώθω ικανός/ή.
• Θυμάμαι ότι δεν είμαι το σώμα μου!

Όλοι μπορούμε να πετύχουμε τους στόχους που βάζουμε, αρκεί να θυμόμαστε να τους κόβουμε σε μικρά κομμάτια ώστε να είναι ρεαλιστικό κάθε μας βήμα. Έτσι, ο κόσμος της επιθυμίας μπορεί να έρθει πιο κοντά στον κόσμο της πραγματικότητας!

Καλή επιτυχία!

“Δεν μπορούσα να του πω τη γνώμη μου… Ανυπομονούσα να γυρίσω σπίτι να φάω…”

“Πώς να ζητήσω από τον εργοδότη μου να με κατανοήσει? Αγχώνομαι…”

“Θα του αρέσω άραγε? Κι αν είμαι πρησμένη? Μήπως να μην φάω καλύτερα πριν βγω μαζί του?”

“Πώς να πω στη φίλη μου ότι έχω θυμώσει? Κι αν την χάσω?”

“ Θέλω να πω στους γονείς μου να σταματήσουν να απορρίπτουν όλες τις ανάγκες μου, αλλά δεν με ακούν… Το μόνο για το οποίο τους νοιάζει είναι που δεν τρώω…”

“Μόνη μου πάλι σήμερα στο σπίτι, με τον υπολογιστή, τις ταινίες μου και ένα τεράστιο μπωλ ποπ κορν…”

“ Ένιωθα τόση οργή μετά απ‘ αυτό που έκανε, που γύρισα σπίτι μου και έφαγα ό,τι υπήρχε στα ντουλάπια μου!”

“Νύσταζα τόσο πολύ που δεν ήθελα να δω τη φίλη μου, αλλά δεν ήταν καλά οπότε δεν της είπα τίποτα… Όμως μετά πώς να άντεχα μέσα στην ημέρα? Ήθελα ενέργεια οπότε αποφάσισα να φάω πολλά γλυκά.”

“Τσακώθηκα με τον φίλο μου! Δεν το αντέχω αυτό τον πόνο! Έχω γεμίσει το σπίτι γαριδάκια, πατατάκια και σοκολάτες, τρώω και κλαίω…”

Πολύ συχνά παρατηρείται ότι οι άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν αυτό που νιώθουν ή αυτό που σκέφτονται. Δυσκολεύονται να διεκδικήσουν τις απόψεις τους, να ζητήσουν μια χάρη από ένα κοντινό τους πρόσωπο, να πουν “όχι” σε κάτι που τους ζητάει κάποιος να κάνουν και εκείνοι κατά βάση δεν θέλουν. Ο φόβος της απόρριψης ή της εγκατάλειψης ή της μοναξιάς πολλές φορές είναι αρκετά έντονος ώστε να επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις διαπροσωπικές μας σχέσεις, μα περισσότερο απ’ όλα επηρεάζει το πώς νιώθει κανείς με τον εαυτό του και τον τρόπο που εκφράζεται. Πολλές φορές ακόμα κι αν δεν το παρατηρεί κανείς εύκολα, η δυσκολία να εκφράσει τις σκέψεις του μπορεί να συνδέεται με μειωμένη αυτοεκτίμηση, και μια επίπλαστη σύνδεση με ανθρώπους γύρω του, χωρίς πραγματικά να εκδηλώνει αυτά που νιώθει ή σκέφτεται, με συνέπεια και οι υπόλοιποι να δυσκολεύονται να αποδεχθούν το ενδεχόμενο “αλλαγής” του: το να αρχίσει δηλαδή ξαφνικά να εκφράζεται.

Οι συμπεριφορές αυτές αρκετά συχνά συνδέονται και με τον τρόπο λήψης τροφής που ο καθένας μπορεί να υιοθετεί, είτε είναι υπερφαγικός είτε βουλιμικός είτε περιοριστικός. Η δυσκολία, δηλαδή, διαχείρισης των συναισθημάτων και των απόψεων καθενός, μπορεί να οδηγεί σε διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές καθώς με αυτό τον τρόπο οι ανάγκες εκφράζονται με έναν εσωστρεφή και σωματοποιημένο τρόπο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συστήνεται ο καθένας να προσπαθεί να παρατηρεί τι ακριβώς τον δυσκολεύει, και πώς θα μπορούσε να βρει έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο να εκφράζεται, που παράλληλα να ταιριάζει στην προσωπικότητά του και τις εκάστοτε συνθήκες, χωρίς να καταφεύγει σε ακατάλληλη πρόσληψη τροφής εφόσον δεν υπάρχει αντίστοιχα βιολογική ανάγκη.

Το φαγητό εκτός από ένα μέσο να καλύψει κανείς τις βιολογικές του ανάγκες, αποτελεί και έναν τρόπο να μοιραστεί συναισθήματα με τους ανθρώπους τους οποίους προσκαλεί σε γεύμα. Πολύ συχνά, ανεξαρτήτως κουλτούρας, εθνικότητας, θρησκείας ή πολιτισμού, οι άνθρωποι τείνουν να μοιράζονται κοινές σημαντικές στιγμές μέσω ενός γεύματος. Καταστάσεις επισημοποίησης, συναντήσεις συζητήσεων, συναθροίσεις εορτασμών ποικίλων περιστάσεων, έχουν συνδυαστεί να συμβαίνουν γύρω από ένα τραπέζι φαγητού.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα παραπάνω, το φαγητό φαίνεται να μπορεί νxα λάβει πολλές και διαφορετικές διαστάσεις – σημασίες, που περιγράφονται ως συναισθηματική ρύθμιση, άρνηση, ευχαρίστηση, ενοχή, αυτο-έλεγχος, αγάπη, σεξουαλικότητα, σχέσεις εξουσίας, και θρησκευτική ταυτότητα. Επίσης, χρησιμοποιείται ως μέσο επικοινωνίας αναφέροντας την ταυτότητα των ανθρώπων, τον τρόπο που αισθάνονται προς τους άλλους, και το πώς οι άλλοι τους κάνουν να αισθάνονται.

Τα συναισθήματα αποτελούν τη βασική κινητήρια δύναμη για τη ζωή του ανθρώπου.

Η αγάπη αποτελεί ένα από τα πιο βασικά πρωταρχικά συναισθήματα του ανθρώπου, και εκφράζεται μέσω της προσφοράς από το ένα άτομο στο άλλο με στόχο την ικανοποίηση αναγκών ή επιθυμιών, μοιραζόμενος μικρές στιγμές καθημερινότητας αλλά και εμπειρίες.

Την τρυφερότητα είναι πολύ σημαντικό να μπορεί κάθε άτομο και να την προσφέρει στα αγαπημένα του πρόσωπα αλλά και να την αποδέχεται, γιατί με αυτό τον τρόπο μπορεί να παίρνει αγάπη, χαρά, να αισθάνεται ο καθένας συναισθηματικά πιο πλήρης. Μπορεί να δοθεί από τους γονείς στα παιδιά τους, στα αδέρφια μεταξύ τους, από τον ένα σύντροφο στον άλλο σύντροφο, ανάμεσα στους φίλους, ανάμεσα στα ζώα, και γενικά μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιουσήποτε είδους ανθρώπινη ή μη σχέση.

Η προσφορά περικλείει την αίσθηση του δούναι και λαβείν. Μέσω αυτής κάθε άτομο μπορεί να αισθανθεί ότι επικοινωνεί αυτό που νιώθει για ένα άλλο άτομο. Όταν η προσφορά συμβολίζεται μέσω ενός γεύματος, τότε μπορεί να λάβει όλες τις διαστάσεις που περιγράφησαν πιο πάνω.

Θα λέγαμε, συνοψίζοντας, ότι οι τροφές που επιλέγουμε είναι μεν απαραίτητες για την επιβίωσή μας και την ευημερία μας, αλλά λειτουργούν και ως σύμβολα σχεδόν σε όλες τις κοινωνικές περιστάσεις του ευρύτερου ή του εγγύτερου περιβάλλοντος ενός ατόμου.

“Αγαπάω το να τρώω καλό φαγητό. Αγαπάω τον εαυτό μου και προτιμώ να έχω επίγνωση του τι ακριβώς τρώω και πώς με κάνει αυτό να νιώθω, καθώς και του πώς θα ήθελα να νιώθουν οι γύρω μου όταν το προσφέρω”.

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον σχετικά με το φαγητό και τον τρόπο διατροφής. Οι άνθρωποι στις σύγχρονες κοινωνίες έχουν συνήθως επίγνωση των θερμίδων και της σύνθεσης των τροφίμων, ενώ οι διατροφολόγοι προσπαθούν να θέσουν τα πρότυπα της διατροφικής συμπεριφοράς και να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα διατροφής που είναι συνδεδεμένα με την υγεία, όπως για παράδειγμα οι διαταραχές πρόσληψης τροφής και η παχυσαρκία. (Mennell et al., 1992).

Η διατροφική επιλογή μπορεί να οριστεί ως η επιλογή απο το άτομο του είδους της τροφής που θα καταναλώσει απο την διαθέσιμη ποικιλία (Mennell et al., 1992). Οι τροφές που επιλέγουμε είναι μεν απαραίτητες για την επιβίωσή μας και την ευημερία μας, αλλά λειτουργούν και ως σύμβολα. Το φαγητό γίνεται έτσι ένα κοινωνικό μέσο για την αισθητική έκφραση του ατόμου (Rozin, 2005). Σύμφωνα με την περιγραφή του Barthes (1975), “το φαγητό δεν είναι μόνο μια συλλογή από προϊόντα … Είναι επίσης ένα σύστημα επικοινωνίας, ένα σύνολο εικόνων, ένα πρωτόκολλο συνηθειών, συμπεριφοράς και καταστάσεων”. Επιπλέον, η επιλογή και κατανάλωση της τροφής επηρεάζεται απο φυλετικούς, πολιτισμικους, κοινωνικούς και ψυχολογικούς παράγοντες (Kiefer et al., 2005? Wardle et al., 2004).

Οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά αποτελούνται από τις φυσιολογικές ανάγκες, την εικόνα σώματος, τις διατροφικές προτιμήσεις, τις γονεϊκές πρακτικές, τα μοντέλα – πρότυπα των μέσων ενημέρωσης, τις κοινωνικές τάσεις, τις προσωπικές εμπειρίες, καθώς και από τις γνώσεις για τη διατροφή (Ogden, 2008). Πέρα από αυτούς τους παράγοντες, η επιλογή των τροφίμων μπορεί να εξηγηθεί από βιολογικά μοντέλα που σχετίζονται με τη διατροφική συμπεριφορά, από ψυχολογικά μοντέλα, καθώς και από μοντέλα που δίνουν έμφαση στην ποικιλία των νοημάτων που συνδέονται με τα το φαγητό (Ogden, 2008). Τα βιολογικά μοντέλα τονίζουν το εγγενές αίσθημα της πείνας και των αισθημάτων κορεσμού, ενώ τα ψυχολογικά μοντέλα αναφέρονται σε παράγοντες όπως οι γνώσεις, οι εμπειρίες, η κοινωνική μάθηση μέσω των γονεϊκών στάσεων, ο έλεγχος και οι προσδοκίες που προέρχονται από τη σχετική με αυτές μάθηση μέσω πιθανών επιβραβεύσεων των διατροφικών συμπεριφορών. Έχοντας ως βάση αυτές τις προσεγγίσεις, το φαγητό μπορεί να λάβει πολλές και διαφορετικές διαστάσεις – σημασίες, που περιγράφονται ως συναισθηματική ρύθμιση, άρνηση, ευχαρίστηση, ενοχή, αυτο-έλεγχος, αγάπη, σεξουαλικότητα, σχέσεις εξουσίας, και θρησκευτική ταυτότητα. Τέλος, χρησιμοποιείται ως μέσο επικοινωνίας αναφέροντας την ταυτότητα των ανθρώπων, τον τρόπο που αισθάνονται προς τους άλλους, και το πώς οι άλλοι τους κάνουν να αισθάνονται (Ogden, 2008).

Πολύ συχνά μπορεί κάποιος να πει ότι δεν έχει όρεξη να κάνει τα ίδια και τα ίδια για να χαλαρώσει και να δώσει μια νότα ευχαρίστησης στο Σαββατοκύριακό του… Η αγωνία γύρω από την οικονομική κατάσταση, οι συνθήκες διαβίωσης, οι προτεραιότητες, το συναισθηματικό μούδιασμα μερικές φορές καταλήγουν να είναι ανασταλτικοί παράγοντες στην εύρεση εναλλακτικών λύσεων για την κάλυψη των πρωτογενών αναγκών για ξεκούραση και ευεξία. Κατά συνέπεια, η ρουτίνα της καθημερινότητας μπορεί να μας παρασύρει και να ξεχάσουμε το πόσο αναζωογοννητική θα μπορούσε να είναι η επαφή με τη φύση.

Το πικ νικ είναι ένας έξυπνος και εύκολος τρόπος να επιτρέψει κανείς στον εαυτό του να νιώσει ηρεμία μέσα σ’ ένα ευχάριστο κατάφυτο περιβάλλον με την παρέα του ή με την οικογένειά του. Πρόκειται για μια συνήθεια ευρέως διαδεδομένη σε χώρες του εξωτερικού, αλλά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και στην Ελλάδα ή την Αθήνα δεν υπάρχουν επιλογές. Το Αττικό Άλσος στο Γαλάτσι, το Άλσος Περιστερίου, ο λόφος του Φιλοπάππου, ο λόφος Λυκαβηττού, το περιβαλλοντικό πάρκο “Αντώνης Τρίτσης”, το άλσος Καισαριανής, είναι μερικά μόνο από τα μέρη που θα μπορούσαν να είναι κατάλληλοι προορισμοί πέρα από τη Βαρυμπόμπη, την Πάρνηθα ή τον Υμηττό.

Η συνταγή, λοιπόν, της επιτυχίας κρύβεται στα ακόλουθα υλικά:

1. Παρέα με την οποία νιώθουμε ευχάριστα
2. Φαγητό ή σνακ έτοιμα από το σπίτι με συνεισφορά όλων των μελών της παρέας ώστε να ευωδώνεται η αίσθηση της προσφοράς αλλά και του ανήκειν
3. Επιλογή της κατάλληλης τοποθεσίας ανάλογα με τις προτιμήσεις του καθενός
4. Φαντασία στα παιχνίδια και τις δραστηριότητες που θα μπορούσαν να λάβουν χώρα κατά την επικείμενη έξοδο
5. Γυαλιά ηλίου, καπέλα, αντηλιακά, φωτογραφική μηχανή, μαξιλαράκια, φαναράκια διακοσμητικά, πολύχρωμο τραπεζομάντηλο
6. Σακούλες για τα σκουπίδια στα πλαίσια της μέριμνας για την προστασία του περιβάλλοντος
7. Μουσική από ριαδιοφωνάκια με μπαταρίες
   … και φυσικά…
8. Το μεγαλύτερο χαμόγελό μας!