Tag: <span>αποδοχή</span>

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ • • • • • • • • • By ΕΦΗ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 0 Comments

Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία και η Διαλεκτική Φιλοσοφία

Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία στηρίζεται σε ένα θεμέλιο διαλεκτικής φιλοσοφίας, σύμφωνα με το οποίο οι θεραπευτές προσπαθούν να εξισορροπούν και να συνθέτουν συνεχώς στρατηγικές αποδοχής οι οποίες είναι προσανατολισμένες στην αλλαγή. Αυτή η διαλεκτική σύνθεση της αποδοχής και της αλλαγής είναι το πιο θεμελιώδες πλαίσιο για τη συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση. Μέσα σε ένα διαλεκτικό πλαίσιο, η πραγματικότητα αποτελείται από αντίθετες, πολικές δυνάμεις που βρίσκονται σε ένταση. Για παράδειγμα, η ώθηση στην εφαρμογή θεραπευτικών στρατηγικών προσανατολισμένων στην αλλαγή δημιουργεί ένταση αυξάνοντας την επιθυμία του ασθενούς να γίνει αποδεκτός παρά να αλλάξει (Linehan 1993).

Η διαλεκτική φιλοσοφία θεωρεί επίσης ότι κάθε αντίθετη δύναμη είναι ελλιπής από μόνη της και ότι οι δυνάμεις αυτές συνεχώς εξισορροπούνται και συντίθενται, γεγονός που ισχύει και στη ΔΣΘ όπου για παράδειγμα, από τη μία πλευρά, η πλήρης εστίαση σε προσπάθειες προσανατολισμένες στην αλλαγή ήταν μια ελλιπής στρατηγική, καθώς έλειπε το βασικό συστατικό της αποδοχής, ενώ από την άλλη πλευρά, η πλήρης εστίαση στην αποδοχή του ασθενούς μπορεί επίσης να είναι αναποτελεσματική, καθώς οι πολυπροβληματικοί, αυτοκτονικοί ασθενείς απαιτούν εκτεταμένες αλλαγές προκειμένου να δημιουργήσουν ζωές που αξίζουν να ζήσουν.

Σύμφωνα με τη διαλεκτική φιλοσοφία, η αλλαγή είναι συνεχής, δεν υπάρχει απόλυτη αλήθεια και οι φαινομενικές αντιφάσεις μπορούν και οι δύο να φέρουν αλήθεια. Η Linehan (1993) περιγράφει την διαλεκτική στη θεραπεία ως την εικόνα ενός ασθενή και ενός θεραπευτή που βρίσκονται στα αντίθετα άκρα μιας κούνιας. Η θεραπεία είναι η διαδικασία του ανεβοκατεβάσματος της κούνιας όπου ο καθένας γλιστράει μπρος-πίσω με σκοπό να φτάσουν μαζί στη μέση, να ανέβουν έπειτα σε ένα υψηλότερο επίπεδο το οποίο αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη και την εξέλιξη και μπορεί να θεωρηθεί ως σύνθεση του προηγούμενου επιπέδου, με τη διαδικασία να αρχίζει πάλι από την αρχή. Τα άκρα της κούνιας στην διαλεκτική αντιπροσωπεύουν τα αντίθετα, τη θέση και την αντίθεση, ενώ η μετακίνηση προς τη μέση και προς το επόμενο επίπεδο της κούνιας αντιπροσωπεύει την σύνθεση αυτών των αντιθέτων τα οποία όμως διαχωρίζονται και πάλι. Η διαλεκτική φιλοσοφία διαμορφώνει τις παρεμβάσεις της ΔΣΘ δίνοντας έμφαση στην ισορροπία και την αναγνώριση της αλήθειας των αντιθέτων με τη χρήση του “και/και” αντί του “είτε/είτε” («κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ και μπορώ να το κάνω καλύτερα», «η μαμά μου με αγαπάει και μερικές φορές λέει πράγματα που πληγώνουν».

Η διαλεκτική παρέχει στρατηγικές για την εξισορρόπηση όχι μόνο της αποδοχής και της αλλαγής, αλλά και της ευελιξίας και της σταθερότητας, καθώς και των ελλειμμάτων και των ικανοτήτων. Ο θεραπευτής προσπαθεί συνεχώς να εξισορροπεί και να συνθέτει τις στρατηγικές αποδοχής και τις στρατηγικές που προσανατολίζονται στην αλλαγή με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο. Μέσα σε κάθε συνεδρία, ο θεραπευτής εργάζεται για να παρέχει μια ισορροπία αποδοχής και επικύρωσης με στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων/αλλαγής συμπεριφοράς. Προτείνοντας λύσεις ή δεξιότητες, συχνά προτείνει τόσο λύσεις βασισμένες στην αποδοχή (π.χ. ριζική αποδοχή, ανοχή της δυσφορίας, προσοχή στις τρέχουσες συναισθηματικές ή άλλες εμπειρίες) όσο και λύσεις βασισμένες στην αλλαγή (π.χ. επίλυση του προβλήματος, αλλαγή συμπεριφοράς, αλλαγή περιβάλλοντος, αλλαγή γνώσεων). Όταν ο θεραπευτής και ο ασθενής συγκρούονται σε συγκεκριμένα ζητήματα, η διαλεκτική σκέψη επιτρέπει στον θεραπευτή να αφήσει την επιθυμία να έχει “δίκιο” και να επικεντρωθεί σε τρόπους σύνθεσης της δικής του οπτικής γωνίας ή γνώμης με εκείνη του ασθενούς (με βάση την ιδέα ότι κάθε θέση είναι πιθανό να είναι ελλιπής από μόνη της).

Τέλος, η διαλεκτική περιλαμβάνει την κίνηση, την ταχύτητα και τη ροή. Οι θεραπευτές χρησιμοποιούν ποικίλες θεραπευτικές στρατηγικές και διαφοροποιούν το ύφος και την έντασή τους με βάση το τι λειτουργεί τη δεδομένη στιγμή ώστε διατηρείται ο ασθενής εκτός ισορροπίας και η θεραπεία σε κίνηση. Αυτή η στρατηγική προτείνει να κρατείται η συνεδρία σε κίνηση και ο ασθενής εκτός ισορροπίας, ώστε να μην κολλήσει ή πολωθεί οπουδήποτε η διαδικασία με τον θεραπευόμενο (Linehan 1993).

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ • • • • • • • By ΕΦΗ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 0 Comments

Πόσο συχνά λέμε το Μπράβο και το Ευχαριστώ στον Διπλανό;

Είναι μία από αυτές τις (πολύ) ζεστές ημέρες του καλοκαιριού, μετράς αντίστροφα για τις καλοκαιρινές σου διακοπές και ταυτόχρονα χρειάζεται να μετακινηθείς με το μετρό ένα ακόμα πρωινό για να πας στη δουλειά σου. Είσαι από τους τυχερούς που εκτός από το ότι έχουν επιβιβασθεί σε συρμό με κλιματισμό , έχεις βρεί και θέση να καθίσεις επομένως βάζεις την αγαπημένη σου μουσική στα ακουστικά και παρατηρείς τους γύρω σου. Απέναντί σου ακριβώς κάθεται ένας φοιτητής ο οποίος διαβάζει τις σημειώσεις του με προσήλωση. Στην επόμενη στάση μπαίνει μία κυρία όχι πολύ μεγάλη σε ηλικία, και στέκεται ακριβώς πάνω από τον φοιτητή με έναν αέρα που φωνάζει από μακριά «σήκω να καθίσω!». Ο νεαρός με το που σηκώνει το κεφάλι του απευθείας της παραχωρεί τη θέση, κι εκείνη δίχως να χάσει στιγμή κάθεται στην πολυπόθητο «θρόνο». Και κάπου εκεί περίμενα να ακούσω τη μαγική λέξη «ευχαριστώ» (όπως μας είχαν μάθει όταν ήμασταν παιδιά), αλλά μάταια.

Σε εκείνο το σημείο αναρωτήθηκα : άραγε πόσο συχνά θα πούμε στον διπλανό μας ένα απλό «ευχαριστώ» , ένα «μπράβο» ; Πόσο δύσκολο μας έχει γίνει πλέον το να είμαστε ευγενικοί από την ψυχή μας; Πόσο μας «στοιχίζει» η καλοσύνη προς τον συνάνθρωπό μας;

Είναι γεγονός πλέον πως οι άνθρωποι αναλαμβάνουμε αρκετά σπάνια την ευθύνη των πράξεων μας και ομολογουμένως μας είναι πολύ πιο εύκολο να ρίξουμε τις ευθύνες αλλού. Η οικονομική κρίση , η πανδημία και το πολιτικό σύστημα αρκούν σαν λόγοι για να δικαιολογήσουν όλο το φάσμα της ψυχοπαθολογίας ενός ανθρώπου και κυρίως να αποτελέσουν σημαντικό λόγο για την ανάρμοστη συμπεριφορά που έχει καθημερινά προς τον διπλανό. Στο λεωφορείο , στο μανάβικο , οπουδήποτε υπάρχει συνωστισμός και συνύπαρξη με άλλους ανθρώπους, οι άνθρωποι αυτοί φροντίζουν με κάθε τρόπο να μας υπενθυμίζουν πως όντας οι ίδιοι «υποχείρια» των καταστάσεων, όσο υπάρχουν «μαύρες εικόνες» στην ιστορία της χώρας τόσο κι εκείνοι θα συμμετέχουν σε αυτό συμπεριφερόμενοι στους άλλους όπως  συμπεριφέρεται το σύστημα σε εκείνους (είτε πολιτικό είτε οικογενειακό).Δεν φταίνε ποτέ εκείνοι και φροντίζουν με κάθε τρόπο να βρίσκουν δικαιολογίες έξω από εκείνους για τις δυσκολίες της ζωής που αποτελούν την αιτία της κατήφειας τους.

Εκτός όμως από την αποποίηση ευθυνών , η σύγχρονη εποχή μας έχει φέρει αντιμέτωπους και με ακόμα μία δυσκολία. Από πολύ νεαρή ηλικία αρχίζουμε και εξοικειωνόμαστε σε τέτοιο βαθμό με την διαδικτυακή κοινότητα και περνάμε τόσο χρόνο στις οθόνες που επί της ουσίας τα νέα παιδιά δεν μαθαίνουν ποτέ πως να συνυπάρχουν με τον διπλανό τους υπό κανονικές συνθήκες. Σε συνδυασμό με την αδιαφορία των μεγαλύτερων ως προς την καλλιέργεια του στοιχείου της κοινωνικοποίησης στα παιδιά, τα ίδια θα κλείνονται όλο και πιο πολύ στον εαυτό τους και δεν θα έχουν ποτέ την ευκαιρία να καταλάβουν πόσο ωφέλιμο έιναι για τους ίδιους αλλά και για τον άλλο μία καλή κουβέντα. Βέβαια, και οι ενήλικες δεν πάμε πίσω. Είμαστε τόσο σκυμμένοι πάνω στα κινητά μας τις ώρες που δεν είμαστε απασχολημένοι που απορώ αν εκτός από τα like και τις αντιδράσεις ξέρουμε πως να κάνουμε κοπλιμέντο στον διπλανό από την ψυχή μας.

Σε αυτό το σημείο , είναι πολύ σημαντικό να ειπωθεί πως για να πεις αυθόρμητα τον καλό λόγο στον διπλανό σου, χρειάζεται πρώτα εσύ να είσαι μέσα σου «γεμάτος». Όσο είσαι κοντά στον αυθεντικό σου εαυτό και βρίσκεσαι σε επαφή με τον εσωτερικό σου κόσμο τόσο είσαι και σε επαφή με τον εξωτερικό κόσμο συνεπώς και η αγάπη που δίνεις στον εαυτό βγαίνει διπλή προς τα έξω. Όσο γεμίζεις τον εσωτερικό σου κόσμο με όλα αυτά τα όμορφα συναισθήματα, που ενδεχομένως να μην σου έδωσαν και ποτέ οι δικοί σου, τόσο ο κόσμος δεν θα αποτελεί απειλή αλλά προέκταση του εαυτού σου συνεπώς δεν θα σκέφτεσαι πριν πεις την καλή κουβέντα. Όσο συμπεριφέρεσαι στον πολύτιμο εαυτό με αυστηρότητα τόσο θα αντιμετωπίζεις και τον κόσμο με αυτό τον τρόπο. Να θυμάσαι πως με ότι θρέφεις την ψυχή σου με αυτό θα «ταίσεις» και τον διπλανό σου.

 

Η φθηνή ντοπαμίνη από τις οθόνες, η αποστασιοποίηση από την αυθεντικότητα μας και η ρίψη ευθυνών μόνιμα στους άλλους  δεν θα αφήσουν  ποτέ τα  περιθώρια για να απολαύσει κάποιος τα μικρά «διαμαντάκια» της καθημερινότητας. Αυτή η καλή κουβέντα περιμένοντας να παραλάβεις τον καφέ σου, το χαμόγελο στον διπλανό , η καλές κουβέντες και η έκφραση της αγάπης στους ανθρώπους μας θα αποτελούν πάντα το καλύτερο λίπασμα στον κήπο της ψυχής μας.

 

Συγγραφή: Ειρήνη Μπισιώτη

Απόφοιτος Εκπαιδευτικού Προγράμματος Αντλεριανής Προσέγγισης

ΣΧΕΣΕΙΣ ΖΩΗΣ: ΦΙΛΟΙ & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ • • • • • • By ΕΦΗ ΛΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 0 Comments

Αυθεντικότητα Εαυτού: Εσύ πόσο τολμάς να είσαι ο εαυτός σου?

Σύμφωνα με τον Carl Yung, ο άνθρωπος απαρτίζεται από τέσσερα αρχέτυπα: την περσόνα , την άνιμα τη σκιά και τον εαυτό. Η περσόνα (persona) είναι το πρόσωπο που παρουσιάζουμε στους άλλους, ένα προσωπείο, ένας ρόλος για να εντυπωσιάσουμε, για να είμαστε αποδεκτοί. Η άνιμα (anima) είναι η ψυχή, ο πραγματικός εαυτός μας- σύμφωνα με τον Yung , σε κάθε ανδρική ψυχή υπάρχει το γυναικείο κομμάτι (anima) και σε κάθε γυναικεία ψυχή ένα ανδρικό κομμάτι (animus). H σκιά θα λέγαμε πως αποτελεί τον «σκοτεινό» μας εαυτό – το κομμάτι εκείνο που δεν αποδεχόμαστε και τέλος ο εαυτός είναι ο απώτερος στόχος της προσωπικής μας ανάπτυξης.   Τι συμβαίνει όμως στην περίπτωση που η μάσκα- και γενικά η περσόνα – γίνεται ένα με το πρόσωπό μας και αρνούμαστε κατηγορηματικά να την αποχωριστούμε ακόμα κι όταν είμαστε μόνοι;

Δεν είναι λίγες οι φορές όπου στην προσπάθειά μας για να «κερδίσουμε» τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας προσποιούμαστε έναν διαφορετικό ρόλο από αυτό που πραγματικά είμαστε και συχνά προσαρμοζόμαστε υπερβολικά στις προσδοκίες των άλλων με αποτέλεσμα να απομακρυνόμαστε όλο και πιο πολύ από τον πραγματικό μας εαυτό. Ο φόβος της μη αποδοχής από τον άλλο σε συνδυασμό με μία επικείμενη απόρριψη αποτελούν έναν σημαντικό λόγο για τον οποίο απομακρυνόμαστε όλο και πιο συχνά από τον αυθεντικό μας εαυτό. Στην προσπάθεια μας να μας αποδεχτεί ο κοινωνικός περίγυρος βάζουμε συχνά σε σίγαση την εσωτερική μας αυθεντική φωνή και υιοθετούμε αξίες, επιθυμίες (και ίσως συναισθήματα) τα οποία νομίζουμε πως είναι δικά μας ενώ επί της ουσίας ανήκουν στους πολύ σημαντικούς για εμάς άλλους. Η αποδοχή από τους άλλους αποτελεί το κίνητρό μας και τον πιο σημαντικό παράγοντα ο οποίος καθορίζει τις επιλογές μας στη ζωή.

Οποιοδήποτε ερέθισμα μας φέρνει κοντά στον αυθεντικό μας εαυτό και στην αποκάλυψη των «τρωτών» μας στοιχείων αποτελεί απειλή για την εικόνα μας και συνεπώς χρειάζεται να το καλύψουμε πίσω από τη μάσκα που φοράμε για να μην απογοητεύσουμε τους γύρω μας. Δεν είναι λίγες οι φορές όπου η οικογένεια αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στη υιοθέτηση τέτοιου είδους συμπεριφορών. Από μικρές ηλικίες μαθαίνουμε να ζούμε υπό το πρίσμα των εξωτερικών προσδοκιών καθώς και των κοινωνικών πιέσεων που δεχόμαστε , υιοθετώντας τες σαν δικές μας επιλογές. Στην σκέψη και μόνο πως θα απογοητεύσουμε την οικογένειά μας, είμαστε ικανοί να αναβάλλουμε οποιαδήποτε κρυφή και πηγαία επιθυμία μας και να συνταχθούμε με τα «θέλω» και τα «πρέπει» που μας επιβάλλονται. Δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε τον σημαντικό μας εαυτό και να συνειδητοποιήσουμε τις πραγματικές μας επιθυμίες καθώς από πολύ μικρή ηλικία έχουμε μάθει να υιοθετούμε ρόλους και συμπεριφορές που εξυπηρετούν το οικογενειακό μας σύστημα κι όχι εμάς τους ίδιους. Πιστεύουμε πως εάν εναντιωθούμε στις εξωτερικές επιθυμίες των άλλων και ξεκινήσουμε να εκφράζουμε τις αυθεντικές μας σκέψεις κι επιθυμίες οι (σημαντικοί) άλλοι θα μας απορρίψουν και θα μείνουμε μόνοι. Είναι ο φόβος μας που μας οδηγεί επί της ουσίας κι όχι οι επιλογές μας.

Ποια είναι όμως εκείνα τα στοιχεία τα οποία μπορούν να συμβάλλουν στην καλλιέργεια της αυθεντικότητάς μας;

Αρχικά το πιο σημαντικό είναι να αντιληφθούμε πως όντως υπάρχει μέσα μας μία δυσκολία έκφρασης της αυθεντικότητας μας και να εξετάσουμε ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στην υιοθέτηση μιας τέτοιας συμπεριφοράς. Στη συνέχεια, είναι πολύ σημαντική η κατανόηση του εαυτού- των σκέψεων , των συναισθημάτων καθώς και των αξιών που πηγάζουν από μέσα μας. Η ειλικρινής έκφραση του εαυτού χωρίς μάσκες και προσποιήσεις είναι εκείνη που θα μας οδηγήσει στη δημιουργία σχέσεων που είναι πιο ειλικρινείς κι αυθεντικές. Και το σημαντικότερο όλων, όσο εμείς αναλαμβάνουμε συνειδητά την ευθύνη για τις επιλογές και τις πράξεις μας, τόσο θα είμαστε πιο κοντά σε μία ζωή που είναι δική μας κι όχι κάποιου άλλου.

Συγγραφή: Ειρήνη Μπισιώτη 

Απόφοιτος Εκπαιδευτικού Προγράμματος Αντλεριανής Προσέγγισης