Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία και η Διαλεκτική Φιλοσοφία
Η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία στηρίζεται σε ένα θεμέλιο διαλεκτικής φιλοσοφίας, σύμφωνα με το οποίο οι θεραπευτές προσπαθούν να εξισορροπούν και να συνθέτουν συνεχώς στρατηγικές αποδοχής οι οποίες είναι προσανατολισμένες στην αλλαγή. Αυτή η διαλεκτική σύνθεση της αποδοχής και της αλλαγής είναι το πιο θεμελιώδες πλαίσιο για τη συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση. Μέσα σε ένα διαλεκτικό πλαίσιο, η πραγματικότητα αποτελείται από αντίθετες, πολικές δυνάμεις που βρίσκονται σε ένταση. Για παράδειγμα, η ώθηση στην εφαρμογή θεραπευτικών στρατηγικών προσανατολισμένων στην αλλαγή δημιουργεί ένταση αυξάνοντας την επιθυμία του ασθενούς να γίνει αποδεκτός παρά να αλλάξει (Linehan 1993).
Η διαλεκτική φιλοσοφία θεωρεί επίσης ότι κάθε αντίθετη δύναμη είναι ελλιπής από μόνη της και ότι οι δυνάμεις αυτές συνεχώς εξισορροπούνται και συντίθενται, γεγονός που ισχύει και στη ΔΣΘ όπου για παράδειγμα, από τη μία πλευρά, η πλήρης εστίαση σε προσπάθειες προσανατολισμένες στην αλλαγή ήταν μια ελλιπής στρατηγική, καθώς έλειπε το βασικό συστατικό της αποδοχής, ενώ από την άλλη πλευρά, η πλήρης εστίαση στην αποδοχή του ασθενούς μπορεί επίσης να είναι αναποτελεσματική, καθώς οι πολυπροβληματικοί, αυτοκτονικοί ασθενείς απαιτούν εκτεταμένες αλλαγές προκειμένου να δημιουργήσουν ζωές που αξίζουν να ζήσουν.
Σύμφωνα με τη διαλεκτική φιλοσοφία, η αλλαγή είναι συνεχής, δεν υπάρχει απόλυτη αλήθεια και οι φαινομενικές αντιφάσεις μπορούν και οι δύο να φέρουν αλήθεια. Η Linehan (1993) περιγράφει την διαλεκτική στη θεραπεία ως την εικόνα ενός ασθενή και ενός θεραπευτή που βρίσκονται στα αντίθετα άκρα μιας κούνιας. Η θεραπεία είναι η διαδικασία του ανεβοκατεβάσματος της κούνιας όπου ο καθένας γλιστράει μπρος-πίσω με σκοπό να φτάσουν μαζί στη μέση, να ανέβουν έπειτα σε ένα υψηλότερο επίπεδο το οποίο αντιπροσωπεύει την ανάπτυξη και την εξέλιξη και μπορεί να θεωρηθεί ως σύνθεση του προηγούμενου επιπέδου, με τη διαδικασία να αρχίζει πάλι από την αρχή. Τα άκρα της κούνιας στην διαλεκτική αντιπροσωπεύουν τα αντίθετα, τη θέση και την αντίθεση, ενώ η μετακίνηση προς τη μέση και προς το επόμενο επίπεδο της κούνιας αντιπροσωπεύει την σύνθεση αυτών των αντιθέτων τα οποία όμως διαχωρίζονται και πάλι. Η διαλεκτική φιλοσοφία διαμορφώνει τις παρεμβάσεις της ΔΣΘ δίνοντας έμφαση στην ισορροπία και την αναγνώριση της αλήθειας των αντιθέτων με τη χρήση του “και/και” αντί του “είτε/είτε” («κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ και μπορώ να το κάνω καλύτερα», «η μαμά μου με αγαπάει και μερικές φορές λέει πράγματα που πληγώνουν».
Η διαλεκτική παρέχει στρατηγικές για την εξισορρόπηση όχι μόνο της αποδοχής και της αλλαγής, αλλά και της ευελιξίας και της σταθερότητας, καθώς και των ελλειμμάτων και των ικανοτήτων. Ο θεραπευτής προσπαθεί συνεχώς να εξισορροπεί και να συνθέτει τις στρατηγικές αποδοχής και τις στρατηγικές που προσανατολίζονται στην αλλαγή με τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο. Μέσα σε κάθε συνεδρία, ο θεραπευτής εργάζεται για να παρέχει μια ισορροπία αποδοχής και επικύρωσης με στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων/αλλαγής συμπεριφοράς. Προτείνοντας λύσεις ή δεξιότητες, συχνά προτείνει τόσο λύσεις βασισμένες στην αποδοχή (π.χ. ριζική αποδοχή, ανοχή της δυσφορίας, προσοχή στις τρέχουσες συναισθηματικές ή άλλες εμπειρίες) όσο και λύσεις βασισμένες στην αλλαγή (π.χ. επίλυση του προβλήματος, αλλαγή συμπεριφοράς, αλλαγή περιβάλλοντος, αλλαγή γνώσεων). Όταν ο θεραπευτής και ο ασθενής συγκρούονται σε συγκεκριμένα ζητήματα, η διαλεκτική σκέψη επιτρέπει στον θεραπευτή να αφήσει την επιθυμία να έχει “δίκιο” και να επικεντρωθεί σε τρόπους σύνθεσης της δικής του οπτικής γωνίας ή γνώμης με εκείνη του ασθενούς (με βάση την ιδέα ότι κάθε θέση είναι πιθανό να είναι ελλιπής από μόνη της).
Τέλος, η διαλεκτική περιλαμβάνει την κίνηση, την ταχύτητα και τη ροή. Οι θεραπευτές χρησιμοποιούν ποικίλες θεραπευτικές στρατηγικές και διαφοροποιούν το ύφος και την έντασή τους με βάση το τι λειτουργεί τη δεδομένη στιγμή ώστε διατηρείται ο ασθενής εκτός ισορροπίας και η θεραπεία σε κίνηση. Αυτή η στρατηγική προτείνει να κρατείται η συνεδρία σε κίνηση και ο ασθενής εκτός ισορροπίας, ώστε να μην κολλήσει ή πολωθεί οπουδήποτε η διαδικασία με τον θεραπευόμενο (Linehan 1993).
