Οι 4 Τομείς Ψυχοπαθολογίας όπου περιλαμβάνονται τα Κριτήρια για την Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας
Τα κριτήρια αυτά οργανώθηκαν από τους Lieb et al., 2004 σε τέσσερις τομείς ψυχοπαθολογίας καθώς οι ασθενείς που εκδηλώνουν συμπτώματα και στους τέσσερις τομείς ταυτόχρονα μπορούν να διακριθούν επιτυχώς από εκείνους με άλλες μορφές διαταραχής προσωπικότητας.
Ο πρώτος τομέας είναι η διαταραχή του συναισθήματος. Οι ασθενείς με Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας (ΟΔΠ) εμφανίζουν μια σειρά από έντονα δυσφορικά συναισθήματα όπως οργή, της λύπη, της ντροπή, πανικό, τρόμο και χρόνια συναισθήματα κενού και μοναξιάς. Τα άτομα αυτά μπορούν να διακριθούν από άλλες ομάδες από το συνολικό βαθμό του πολύπλευρου συναισθηματικού τους πόνου. Μια άλλη πτυχή της συναισθηματικής τους διαταραχής είναι η τεράστια αντιδραστικότητα της διάθεσης. Οι ασθενείς συχνά μετακινούνται από μια αντιδραστική κατάσταση διάθεσης σε μια άλλη, με μεγάλη ταχύτητα, βιώνοντας αρκετές δυσφορικές καταστάσεις και περιόδους ευθυμίας κατά τη διάρκεια μιας ημέρας.
Ο δεύτερος τομέας είναι η διαταραγμένη νόηση. Οι ασθενείς εμφανίζουν τρία επίπεδα συμπτωματολογίας: α) ανησυχητικά αλλά μη ψυχωτικά προβλήματα, όπως υπερεκτιμημένες ιδέες ότι είναι κακοί, εμπειρίες αποστασιοποίησης και μη παραληρητικές υποψίες και ιδέες αναφοράς, β) ψευδώς ψυχωτικά ή ψυχωτικά συμπτώματα – δηλαδή παροδικές, περιγραφικές και κάπως βασισμένες στην πραγματικότητα παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις- και γ) αληθινές παραισθήσεις και ψευδαισθήσεις που συμβαίνει κυρίως στο πλαίσιο της ψυχωσικής κατάθλιψης. Η σοβαρή διαταραχή της ταυτότητας θεωρείται ότι ανήκει στη γνωσιακή σφαίρα, επειδή βασίζεται σε μια σειρά από λανθασμένες πεποιθήσεις – π.χ. κάποιος είναι καλός τη μια στιγμή και κακός την επόμενη.
Ο τρίτος τομέας είναι η παρορμητικότητα η οποία διακρίνεται στην σκόπιμη σωματική αυτοκαταστροφική παρορμητικότητα (αυτό-ακρωτηριασμός, αυτοκτονική επικοινωνία, απόπειρες αυτοκτονίες) και στις γενικότερες μορφές παρορμητικότητας (κατάχρηση ουσιών, διαταραγμένη διατροφή, αλόγιστες δαπάνες, απερίσκεπτη οδήγηση).
Τέλος, ο τέταρτος τομέας περιλαμβάνει τις έντονες ασταθείς διαπροσωπικές σχέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από δύο ξεχωριστούς αλλά αλληλένδετους τύπους προβλημάτων. Το πρώτο είναι ο βαθύς φόβος της εγκατάλειψης, ο οποίος τείνει να εκδηλώνεται με απελπισμένες προσπάθειες να αποφύγει κανείς να μείνει μόνος του (π.χ. να καλεί επανειλημμένα ανθρώπους στο τηλέφωνο ή να προσκολλάται σωματικά σε αυτούς). Το δεύτερο είναι μια ταραχώδης ποιότητα στις στενές σχέσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από συχνούς καβγάδες, επανειλημμένους χωρισμούς και εξάρτηση από μια σειρά δυσπροσαρμοστικών στρατηγικών που μπορούν τόσο να θυμώσουν όσο και να τρομάξουν τους άλλους (π.χ. εξαιρετικά συναισθηματικές ή απρόβλεπτες αντιδράσεις) (Lieb et al. 2004).
